: Мақола

босмачи

Босмачигӣ хилофи манфиатҳои миллӣ буд

Дар васоити ахбори омма — рӯзномаю ҳафтаномаҳо ва сомонаҳои интернетӣ дар бораи ҳаракати босмачигӣ ва шахсияти қӯрбошиҳо фикру андешаҳои гуногун интишор меёбанд . Ақидаҳое мавҷуданд, ки ҷанги босмачиёнро алайҳи ҳокимияти шӯравӣ ҳамчун «муборизаи мардуми Бухоро бар зидди инқилобчиён» тафсир мекунанд ва «пешвоён»-и босмачиёнро ба сифати «қаҳрамонони миллӣ» дидан мехоҳанд.

Обод бош, Тоҷикистони азизи ман !

Ҳар сол Паёми навбатии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро бесаброна интизорӣ кашида, бо мароқ гўш мекунем. Мазмун ва моҳияти Паём, ки фарогири ҳамаи ҷабҳаҳои ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар мебошад, ба мо рўҳу илҳоми тоза ва нерӯи хуб мебахшад. Моро рўҳбаланд намуда, вазифадор месозад, ки ҳамчун шаҳрвандони касбу кори гуногун дар амалӣ намудани дастуру супоришҳои Пешвои миллат, ки аз Паём бармеоянд, саҳмгузор бошем.

1ad3c752e993906202f372c563c54f2d

АМИТ «ХОВАР» — Сатториён Матлубахон Амонзода, Раиси КИ ҲХДТ дар вилояти Суғд: «Мубориза бо терроризму экстремизм танҳо кори мақомоти қудратӣ набуда, аз ҳар фарди худогоҳу хештаншинос масъулияти ҷиддӣ тақозо мекунад»

ХУҶАНД, 14.01.2019. /АМИТ «Ховар»/.   Имрӯзҳо сокинони вилояти Суғддар қатори мардуми манотиқи дигари мамлакат Паёми Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро ба Маҷлиси Олии мамлакат бо рӯҳияи баланди ифтихор аз ватандориву соҳибистиқлолӣ қабул намуда, онро чун барномаи мушаххаси рушди минбаъдаи иқтисодиёту иҷтимоиёт ва рафъи камбудиҳои кулли соҳаҳои хоҷагии халқи ҷумҳурӣ арзёбӣ менамоянд. Раиси Кумитаи иҷроияи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар вилояти Суғд Матлубахон САТТОРИЁН оид ба бардошти  худ аз Паёми Сарвари давлат ба хабарнигори АМИТ «Ховар» Абдуаҳад ШАРИФЗОДА андешаҳояшро чунин баён дошт:

stop-terrorizm

СОЛИ 2018 — СОЛИ ШИКАСТУ ШАРМАНДАГИҲОИ НАВИ ТТЭ ҲНИ

Ба ҳукми анъана даромадааст, ки охири ҳар сол ҳама кору фаъолиятҳо ҷамъбаст карда мешаванд, аз бохту пирӯзиҳо хулосабарорӣ мешавад. Бо дарназардошти натиҷаҳо раванди минбаъдаи фаъолият барои дурнамои наздику дур тарҳрезӣ ва самтгирӣ мегардад. Вобаста ба фаъолияти сиёсию идеологии гурӯҳҳои ба ном «мухолиф», нуфуз, ҷойгоҳ ва дараҷаи таъсири онҳо дар ҷомеаи имрӯза мусоҳибае доштем бо ходими пешбари илмии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон Назрӣ Асадзода, ки мухтасари онро пешкаши хонандагони арҷманд мегардонем.

Точикистон

ПАЁМ – МЕҲВАРИ АСОСИИ РУШДИ ИҚТИСОДИЁТИ КИШВАР

Рушди иқтисодиёт мавқеи давлатдориро дар арсаи ҷаҳонӣ муаррифи менамояд ва барои ҳаётӣ иҷтимоии аҳолии давлат заминаи боэътимод муҳайё месозад. Тоҷикистони соҳибистиқлол алҳол дар миқёси олам ҳамчун мамлакати аграрӣ шинохта шудааст.

Каратэ

МУСОБИҚАИ ВАРЗИШӢ БАХШИДА БА 25-СОЛАГИИ ТАЪСИСЁБИИ ҲХДТ

Ба муносибати 25-солагии таъсисёбии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон мусобиқаи вилоятӣ аз рӯи намуди варзиши каратэ WKF доир мегардад.

IMG_3613

Марҳабо ба мизи мудаввар!

Кумитаи иҷроияи ҲХДТ дар вилояти Суғд Шуморо ба Мизи мудаввар дар мавзӯи «Нақши Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар рушди ҷомеа», ки дар заминаи маводи китоби тозанашри «Давлат, сиёсат, ҷомеа» муаллифон Фаттоҳзода Саидмурод Самад, Бахтиёр Ҳамдамов ва Саидумрон Саидов санаи 16 январи соли  2019, соати 14.00 дар толори Китобхонаи илмӣ-оммавии ба номи Тошхоҷа Асирӣ баргузор мегардад, даъват менамояд.  

КАҶНИГАРӢ БА ЧӢ ХОТИР?

Рўзҳои охир дар сомонаҳои интернетӣ аз ҷониби мухолифони сиёсии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи тасмими қабули қонун оид ба маҳдуд намудани воридшавии бонувони сатрпўш ба идораҳои давлатӣ матлаби зиёд нашр шуд. Ин масъала барои нерӯҳои мухолифин барои сиёҳ намудани симои ҳукумати кишвар ва сиёсатмадорони тоҷик баҳонаи иловагӣ гардид.

букаламун

БУҚАЛАМУН. Ё боз як тамаллуқ ва риёкории Муҳиддин Кабирӣ

Ҳоҷӣ Ҳусайн МӮСОЗОДА,
сархатиби вилояти Суғд

«Роҳбари Ташкилоти террористию экстремистии Ҳизби наҳзати исломӣ  Муҳиддин Кабирӣ бо табрикоти солинавии худ, ки дар  Фейсбук  ниҳодааст, бӯкаламунро ба ёд меорад», — навиштааст сархатиби вилояти Суғд дар номаи худ, ки ба АМИТ «Ховар» ирсол намудааст.

ДАСТОВАРДҲОИ ТОҶИКИСТОН АЗ ВАҲДАТ АСТ!

Имрӯз мо бо ифтихор гуфта метавонем, ки мақоми Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналхалқӣ боло рафта, мавқеву манзалати худро дарёфтааст. Ин ҳама муваффақият бошад, осон ба даст наомадааст, чӣ мушкилиҳое буданд, ки барои то ба ин дараҷа расидани давлати азизи мо монеа шуданд.

Payom-2018

Паём – татбиқгари ормонҳои халқ

Туйғун ШАРИФОВ,

раиси КИ ҲХДТ

дар ноҳияи Зафаробод

Сокинони шарафманди Тоҷикистон ҳамасола ироаи Паёми Асосгузори Сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро бесаброна интизор мешаванд. Зеро Паём дастурест барои фаъолияти минъбаъда ва раҳнамоест барои татбиқи ҳадафҳои созанда.

Мактаби одамият фото

Мактаби одамият

Фаттоҳзода Саидмурод Самад,
доктори илмҳои фалсафа,

Муовини якуми Раиси
Ҳизи Халқии Демократии Тоҷикистон

Бистуҳафт сол аз талошу мубориза, иқдомиҳои созандаву бунёдкорона сипарӣ мегардад, ки Ватани азизу маҳбубамон –Тоҷикистон ба неъмати бебаҳои истиқлолият, ки асли соҳибихтиёрии давлат ва рамзи хушбахтиву саодати мардуми тоҷик аст, шарафёб шуд. Инак бистуҳафт баҳор аст, ки дарахти тановари истиқлолияти давлатии Тоҷикистон сарсабзу хуррам ва дар авҷи нашъу намост.
Бояд ба як воқеияти таърихӣ эътироф кард, ки шаклгирӣ ва таҳкими истиқлолияти кишварамон бо фаъолияти Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иртиботи ногусастанӣ дорад. Бешак, истиқлолияти давлатӣ роҳи таърихии давлати моро дар самти ҷомеаи демократӣ, эътирофи сиёсӣ ва ҳуқуқии давлати Тоҷикистон дар ҷомеаи ҷаҳонӣ муайян кард.
Барои расидан ба ин рӯзҳои хушу босаодат дар оғози истиқлолият кишвари моро ба ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ кашиданд. Солҳои ниҳоят сангину фоҷиабор ба сари миллати тоҷик омад. Алангаи оташи хонумонсӯзи ҷанг домани сарсабзи кишвари ободи моро месӯхт, ки дар натиҷа даҳҳо ҳазор ҷавонмардон шаҳид гаштанд, ҳазорон хонаҳо валангор, садҳо оила бесарпаноҳ, кӯдакони зиёд ятиму бепадар ва ҳудуди як миллион нафар фирорӣ шуданд. Касе уммед надошт, ки рӯзе дар Тоҷикистон ба ҷои садои тиру туфанг боз садои хандаи тифлони маъсум ба гӯш мерасад, ҷароҳатҳои ҷонкоҳи пайкари ба хун оғуштаи Ватан боз ба ҳам меоянд. Ин ҳолати даҳшатборро дар авҷи хунрезиҳои бародаркуш яке аз шоирони маъруфи вақт чунин ба риштаи тасвир кашида буд:

Як бори дигар ханда ба лаб мешуда бошад?
Дар кишвари ғам базму тараб мешуда бошад?…
Бар ҷои ҳамин мамлакати сулҳҷудоям,
Як мамлакати сулҳталаб мешуда бошад?
Дар замоне, ки риштаи эътимоду боварӣ ва умед ба фардои нек бурида буд, ба бахти миллати мо фарзанди барӯманди тоҷик Эмомалӣ Раҳмон ба саҳни сиёсат қадами устувор гузоштанд ва нахустин паёме, ки ба мардум ироа гардид ин ҳарфҳои деринтизор буд: «Ман ба шумо сулҳ меорам». Ин паём калиди кушоиши ҳама уқдаҳои сарбаста ва мушкилоти ҷомеаи мо буд ва дар навбати худ маромномаи фаъолияти ҳамонвақтаи Эмомалӣ Раҳмонро ифода намуда, аз азми қавӣ ва ҷасорати фавқулода доштани роҳбари ҷавони давлати тоҷикон шаҳодат медод. Рисолати таърихии Эмомалӣ Раҳмон дар он давра ин буд, ки миллати тоҷикро аз вартаи нобудӣ наҷот дода, ба ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ хотима бахшид. Имзо шудани Созишномаи сулҳ ва ризоияти миллӣ бузургтарин дастоварди даврони истиқлолият аст, ки баъдан дар тамоми арсаҳо барои татбиқу роҳандозии барномаҳои азим заминаи мусоид фароҳам оварданд. Дар ин маврид ҳақ бар ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст, ки: «Таҷрибаи сулҳи тоҷикон минбаъд аз ҷониби Созмони Милали Муттаҳид ҳамчун таҷрибаи нодири расидан ба сулҳу субот эътироф гардид ва дар ҷараёни ҳалли масъалаи сулҳу оромӣ дар минтақаҳои даргири ҷаҳон истифода шуда истодааст».
Хусусан, дар ин давра, ба хотири таъмини ваҳдати миллӣ заминаҳои хеле устувор гузошта шуданд. Дар ин замина баргардонидани ҳудуди як миллион гуреза ба Ватан, аз чанги гуруснагӣ раҳонидани мардум, барқарор кардани офатҳои ҷанги шаҳвандӣ, бунёди манзилгоҳҳои харобгашта, роҳҳо, иншооти маъмурӣ ва таъиноти маишӣ, мактабҳо, беморхонаҳо аз ҷумлаи умдатарин вазифаҳои давлат буданд, ки бо муваффақона анҷом дода шуданд. Ҳамгироӣ, якдилӣ, ҳамраъйӣ ва муттаҳиду аҳлона зистан усулан баёнгари сиёсати сулҳхоҳона ва сулҳпарваронаи Роҳбари давлат мебошад. Бо гузашти ду даҳсола мо амиқан дарк кардем, ки ваҳдати миллӣ яке аз заминаҳои асосии ҳаёти осоиштаи мардуми тоҷик буда, бо ҷонфидоӣ ва азхудгузаштагии Эмомалӣ Раҳмон ба даст омадааст, ки имрӯз ҳифзи ин арзиши муқаддаси миллӣ вазифаи ҳар як тоҷики худогоҳу худшинос аст. Ин аст, ки сиёсатмадорони бузурги олам ва коршиносони низоъҳои байналмилалӣ Пешвои миллати моро ҳамчун «Меъмори сулҳ» эътироф кардаанд.
Хусусан, дар ин давра раҳоӣ аз бумбасти комуникатсионӣ, ба даст овардани истиқлолияти энергетикӣ, ки аҳамияти бузурги иртиботию иқтисодӣ доштанд, дар сархатти барномаҳои ҳукуматӣ қарор гирифт, ки имрӯз самараҳои неки онро бо чашми худ мебинем. Ба таъбири дигар, ваҳдати миллӣ, ки сарҷамъиву муттаҳидӣ миллати моро таъмин намуд, ба фазои орому амн, рушди бесобиқаи соҳаҳои иқтисодиёт, иҷтимоиёт, фарҳанг ва дар ин замина бунёди иншоотҳои бузурги ҳаётан муҳим замина гузошт.
Ормони ҳазорсолаи халқи тоҷик — истиқлолият танҳо дар охири асри XX насиби мардуми мо гардид. Ин давлати тозаистиқлол ва мустақилу соҳибихтиёр бо роҳбарии Эмомалӣ Раҳмон шакл гирифт, ҷилои тоза пайдо кард, ҳамчун узви баробарҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ шинохта шуд. Бо ин мақсад, бо ҷасорату шуҷоати фавқулода ба ҳадафҳои олии миллӣ ва барномарезиҳои дақиқу созанда тарҳрезӣ шуда, низоми мукаммали давлатдорӣ ба вуҷуд омад. Фаъолияти созанда ва корсозиҳои ҳадафмандонаи Пешвои муаззами миллат дар самти таъсиси Артиши миллӣ, пули миллӣ, қабули Суруд ва Гимни миллӣ гувоҳи равшани он аст, ки бо талошҳои пайваста ҷиҳати таҳкими аркони кишвардорӣ мақоми сазовори Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ баланд бардошт.
Пояҳои давлатдорӣ, хусусан ҷанбаҳои бунёдӣ ва арзишии он дар мактаби сиёсӣ ва давлатдории миллии Роҳбари давлат бо шаклу мазмуни наву муосир такмил ёфта, Тоҷикистон ҳамчун давлати демократии дунявии ҳуқуқбунёд роҳи минбаъдаи худро пайдо кард.
Тарҳрезии дурусти барномаҳои азими иқтисодӣ, хусусан бунёди корхонаҳои саноатӣ, аз ҷумла корхонаҳои коркарди пахта, ришта, матоъҳои пахтагӣ ва абрешимӣ, истеҳсоли семент, ангишт, нуриҳои маъданӣ, тилло, нуқра, сурма, инчунин рушди саноати сабук, ислоҳот ва таҷдиди соҳаи кишварзӣ аз ҷумлаи он тадбирҳои муҳиме буданд, ки барои тақвияту иқтидори иқтисодии кишварамон такони ҷиддӣ бахшиданд.
Илова бар ин, татбиқи пружаҳои дорои аҳамияти миллӣ дар самти энергетика барои расидан ба яке аз ҳадафҳои олии давлат – истиқлоли энергетикӣ заминаи мустаҳкам фароҳам оварданд. Бунёди низоми ягонаи энергетикӣ, таҷдиди чархаҳои неругоҳҳои Норак, Сангтӯда ва Қайроқум ҷиҳати афзудани ҳаҷми истеҳсоли неруи барқ ва махсусан бунёди неругоҳи бузурги аср – Роғун ба сароҳат аз сиёсати дурбинона ва хирадмандонаи Пешвои миллат шаҳодат медиҳанд. Ба иборати дигар, бунёди Роғун, ки воқеан барои кишвари мо ба кохи муҳташами нур баробар аст, ба рушди босуръати иқтисодӣ ва ба маротиб беҳтар шудани сатҳи зиндагии шаҳрвандон дар ояндаи наздик нақши ҳалкунанда дорад.
Дар меҳвари сиёсати Роҳбари давлат қарор гирифтани рушди соҳаи маориф ва афзалиятнок баршумурдани он, ки ба тавлиди тафаккури нави миллӣ, худогоҳу худшинос, ватандӯсту ватанпараст ва босаводу бомаърифат шудани насли ҷавон нигаронида шудааст, яке аз самтҳои бунёдӣ ва усулии сиёсати иҷтимоии давлат ба ҳисоб меравад. Бунёди донишкадаву донишгоҳҳо, ифтитоҳи филиалҳои донишкадаву донишгоҳҳои муътабари ҷаҳонӣ дар кишвар, муассисаҳои таълимии муосир гувоҳи барҷастаи он аст, ки Пешвои миллат ба рушди фикрӣ ва ташаккули зеҳнии насли ҷавону ояндасози Тоҷикистон аҳамияти аввалиндараҷа медиҳанд.
Бузургдошти фарзандони фарзонаи миллат — Одамушшуаро Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Абулқосими Фирдавсӣ, Носири Хусрав, Мир Сайидалии Ҳамадонӣ, Камоли Хуҷандӣ… ва дар ин замина гиромидошту тақдири устод Айнӣ, Бобоҷон Ғафуров, Мирзо Турсунзода, Нусратулло Махсум, Шириншоҳ Шоҳтемур бо унвони олии давлатӣ, яъне Қаҳрамони Тоҷикистон шаҳодати вориси ҳақиқӣ ва аз табори бузургон будани Эмомалӣ Раҳмонро собит менамояд. Ин амали неку писандидаи ӯ барои ба вуҷуд омадани эҳсоси гарми ватандӯстию ватанпарастӣ ва таҳкими худогоҳиву худшиносӣ, бедории фитрӣ ва шинохтани таърихи ғанию пурифтихори халқи тоҷик мусоидат намуданд.
Пос доштани гузаштаи пурифтихор, сабақ гирифтан аз таърихи ғанӣ, эҳтиром гузоштан ба мероси фикрию маънавӣ ва идома додани ин рисолати шарифи инсонӣ ба таҳкими истиқлоли давлатӣ, сиёсӣ, фикрӣ ва маънавӣ ва дар роҳи сохтани давлатсозӣ давлатдории навини миллии тоҷикон аҳамияти ниҳоят калон дорад, ки онро метавон сохтори мактаби сиёсии Президенти мамлакат номид.
Таҷлили бузургтарин ҷашнҳои аҷдодӣ, аз қабили Наврӯз, Меҳргону Сада дар сатҳи баланди давлатӣ ва мақоми давлатӣ гирифтани «Шашмақом» — у «Фалак» меросдори тамаддуни бостонӣ, фарҳанги миллӣ ва ҳомии оину суннатҳои мардумӣ будани Роҳбари давлатро нишон медиҳад. Хусусан, ба яке аз ҷашнҳои ҷаҳонӣ табдил ёфтани ҷашни Наврӯз, ки таърихи беш аз панҷҳазорсола дошта, ба рушди суннатҳои фарҳанги миллӣ, эҳёи ҳунарҳои мардумӣ ва бедории миллии мардуми тоҷик мусоидат намуд, далели ин гуфтаҳост.
Танҳо қабули Қонун «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», ки бо ташаббуси қонунгузории Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сурат гирифт, баробарвазн бо як инқилоби фикрӣ ва маънавӣ мебошад. Шикасти таассубу хурофоте, ки садсолаҳо дар зеҳни мардуми кишвари мо таҳшин шуда буд, ниҳоят кори сангину душвор буд, ба воситаи ин қонун қолабшиканӣ шуда, мардумро ба сӯи ояндаи дурахшон ва саодату рифоҳи инсонӣ ҳидоят кард, ки бешубҳа яке аз дастовардҳои умдаи даврони истиқлолият ва аз тасмимҳои писандидатарини Пешвои миллати мо маҳсуб мешавад.
Бунёди давлати демократии дунявии ҳуқуқбунёд барои ташаккули низоми бисёрҳизбӣ ва татбиқи гуногунфикрии сиёсӣ дар ҷомеа заминаҳои мусоид эҷод кард. Хусусан, бо ташаббуси бевоситаи Пешвои муаззами миллат Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон таъсис ёфт, ки дар раванди сиёсии Тоҷикистони соҳибистиқлол як падидаи наве буд. Ҳизб, бешубҳа ҳамчун мактаби низоми сиёсӣ дар ташаккули сиёсии шахс таъсири созанда дорад. Ҳоло ҳизби мо ҳудуди ниммиллион аъзо дорад ва нақши он дар тамоми арсаҳои ҳаёти ҷомеаи мадании Тоҷикистон ба хубӣ эҳсос мегардад.
Дар маҳдудаи ин мақола оид ба мактаби одамияти Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон иброз намудани чанд нуктаро низ муҳим мешуморам. Ӯ воқеан дар баробари яке аз сиёсатмадорони шинохташудаи сатҳи байналмилалӣ ҳамчун инсон –ниҳоят дилсӯзу меҳрубон ва раҳмдилу фурӯтан мебошанд. Ҷавонмардиву дарёдилӣ аз хосиятҳои фитрӣ ва модарзодии Пешвои мост. Маҳз ба ҳамин хотир, андешаву суханон, амалҳои неку созандаи Роҳбари давлат дар дилу дидаи мардум роҳ ёфта, дар ҷомеъа ҳамчун Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, ки воқеан рисолати инсонии ӯст, эътироф шудааст.
Гузашта аз ин Пешвои миллат дар сатҳи сиёсат ва ҳамкориҳои байналмилалию минтақавӣ пайваста кӯшиш менамоянд, ки аз зовияи диди инсонпарварона бо назардошти манфиати халқу миллатҳои дигар низ тасмим бигиранд. Дар амалӣ намудани пуружаҳои бузурги иқтисодиву иҷтимоӣ, ба хусус тарҳҳое, ки ба истифодаи мунсифонаи об иртибот дошта, дар минтақаи Осиёи Марказӣ аз масоили доғ маҳсуб мешавад, манфиатҳои кишварҳои ҳамҷавор ҳамеша ба назар гирифта мешавад. Ҳамин хислатҳои беназири Пешвои миллати мо боиси он гардид, ки масоили баҳсталаби минтақа бо роҳи мусолиҳатомез ҳалли худро ёбанд ва имрӯз натиҷаи ҳамин сиёсати хирадмандона аст, ки ҷумҳурии мо бо кишварҳои ҳамсоя муносибатҳои мутақобилан судманд дошта, бо вуҷуди баъзе пешгӯиҳои коршиносони хориҷӣ ба ҳалли мушкилоти ҷойдошта бо роҳи осоишта комёб мегардад.
Ҳисси хайрхоҳӣ ва арҷ гузоштан ба арзишҳои бунёдии миллатҳои дигар имрӯз боиси он гардидааст, ки номи Сарвари давлати мо дар дигар кишварҳои минтақа низ бо эҳтиром ва муҳаббати хосса ёд мешавад. Дар сафари давлатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки чанде қабл, бори нахуст ба Ҷумҳурии бародарии Ӯзбекистон сурат гирифт, Президенти Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёев ҳангоми супоридани яке аз орденҳои арзишманди кишвараш «Эҳтироми сарзамини авлодӣ» («Эл юрт ҳурматӣ») хизматҳои арзишманди Роҳбари давлати тоҷиконро таъкид намуда, махсус зикр кард, ки маҳз пуртоқативу дурандешии Эмомалӣ Раҳмон заминаи устуворе барои дар сатҳи нав роҳандозӣ намудани муносибатҳои ин ду кишвари ҳамсоя ва дӯст, барқарор гардидани муносибатҳои таърихии ин ду миллати бародар фароҳам овард.
Ба қавли маъруф, Президенти мо — Эмомалӣ Раҳмон аз миёни мардум баромадааст. Ман дар ин хусус, чанд сол пеш дар мақолаи «Президенти мардумӣ» изҳори назар намуда будам. Танҳо инҷо ба нуктае ишора хоҳам кард, ки ин шахсияти бузург дар баробари роҳбари оқилу дурандеш ва ботаҷрибаву солор будан, инчунин одилу адолатпеша низ ҳастанд. Инро ман, ки солҳои зиёд ба ҳайси Ёвари Президент, Мудири Котиботи Президент, Мушовири давлатии Президент оид ба масъалаҳои иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа, дар айни ҳол Муовини якуми Раиси Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон кор карда истодаам, шинохтаам ва худро аз шогирдони содиқи мактаби бузурги сиёсӣ, давлатдорӣ ва одамияти Эмомалӣ Раҳмон медонам.

(бознашр аз «Минбари халқ»)

фарханги милли

Фарҳанг ва ҳунарҳои милллӣ аркони ҳуҷҷати ифтихори миллат

Адибаи Хуҷандӣ

Дар паёми анъанавии Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон асосгузори давлати навини миллати тоҷик мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2018 соли эҳёи ҳунарҳои мардумӣ эълон шудааст. Чи сабаб шуд, ки маҳз сарвари давлат ба ин масъала рӯ оварда онро чун як масъалаи муҳим мавриди таваҷҷӯҳи андеша ва амали ҷомеъа вогузор намояд ва барои  амалӣ шудани ин ҳадаф маҳз як солро махсуси чорабиниҳоиӣ ҷиддӣ дар ин раванд қарор бидиҳад? Албатта пеш аз ҳама ба коми фаромӯшӣ рафтани зеботарин ва беҳтарин ҳунарҳои нозуку нафиси миллӣ, санъат ва ҳатто  равандҳои таърихи миллат аст. Ҳунарҳои миллӣ яке аз рукнҳоест, ки миллати моро муаррифӣ мекунад, арҷ мегузорад ва тарҷеҳ медиҳад. Дар мавриди санъат ва ҳунар адиби файласуфи шаҳири рус Виссарион Григоревич Белинский  фармудааст, ки  “ Шахси беҳунар чун ҷисми беҷон аст” Яъне ҳунар мисли ҷон барои инсон муҳим аст. Ҳунарҳои миллӣ яке аз рукнҳои асосии шинохти миллат аст. Хосияти аввалини ва ҳуҷҷати аввалини миллат агар забони ӯ бошад аркони дигари хосияту нишони миллат зоҳиру симо, ва либосу ороиш, тарзи зист фарҳангу ҳунарҳои миллиест, ки танҳо хоси ӯст.

           Миллати тоҷик яке аз қадимтарин миллатҳои соҳиби тамаддуни фарҳангиву илмӣ дар олам маҳсуб мешавад. Агар давлатҳои муттараққии олам бо роҳи тиру туфанг ва лашкаркашиву рабудан кишварҳои оламро аз худ карда бошанд миллати тоҷик бо илму адаб ва фарҳангу маданият оламгир шудааст, ки инро аз ҳар саҳифаи таърихи забарҷадияш бо санаду бурҳону далел исбот кардан мумкин аст. Санъати меъморӣ, фарҳанги шаҳрсозиву  шаҳрдорӣ, рушду равнақи саноат, озодагиву оростагӣ барои миллати мо хусусиятҳои маврусиест ки аз ниёгони қадим то мо расидааст, мо ҳақ надорем ин фарҳангу маданият ин адабу ашрофият ва ин санъату ҳунари хосро фаромӯш кунем. Батлер Семуел гуфтааст, ки  “ Ҳар офаридаи халқ, мисли адабиёт, санъати мусиқиву рассомӣ, ва дигар ҳунарҳои зебо  шиносномаест ”, ки ҳақиқати ӯро муаррифӣ мекунад. («Любое человеческое творение, будь то литература, музыка или живопись, — это всегда автопортрет”.)  Дар ҳақиқат ҳам бидуни ном бурдани миллат бидуни ёдовар шудан ва шинос кардани миллати худ, ҳар шахсро аз рӯи сарулибос, сурат ва фарҳангу маданияташ шинохтан мумкин аст.

               Эстетикаи либоспӯшии халқи тоҷик аз қадимулайём ашрофона ва хос буд. Либоспӯшии ҳар маҳал дар Тоҷикистон фарқ мекард, масалан тарзи ороиши либоси мардуми ҷануби Тоҷикистон аз мардуми шимоли Тоҷикистон фарқ мекунад.Мардуми ҷануби Тоҷикистон бештар дар либоси худ ороиши гулдӯзиро ба кор мебаранд, ки “чакан” ном дорад. Аммо дар шимоли Тоҷикистон хусусан дар Хуҷанд асосан атласу адрас ва ороиши камзӯлу камзӯлчаҳои зардӯзӣ, тоқиҳои зардӯзӣ ва гулдӯзӣ, ороиши пироҳанҳо бо ҷиҳакҳои гулдӯзиву зардӯзӣ. Масалан халқи мо дар хонавода ва ҳангоми кор либосҳо аз матоъҳои миллии пахтагин ба мисли чит, карбос, алвон мепӯшиданд, ки бисёр роҳатбахш ва барои саломатӣ муҳим буда, ҳамчунин зебову хушранг ва нафису нозук буд. Ин матоъҳоро барои он либосҳое интихоб мекарданд, ки ҳамарӯз мепӯшиданд. Дар иду меҳмонӣ ва ҷашнҳо бошад мардон ҷомаҳои зирагиву беқасаб, лас ва ҷомаҳои махмалӣ зардӯзӣ, ки матоъҳои аксаран якранг ё сиёҳусапед аст, мепӯшиданду бонувон бошанд либосҳои ҳарири абрешимин ба мисли “атлас”,” адрас”, “шоҳӣ”, “гулоб”, “табор” ба бар мекарданд. Ин либосҳо аз абрешим омода мешуд ва  либосҳои идона ба ҳисоб мерафт. Дар хонавода аксаран либосҳои озодаву сода ва мувофиқ ба бар мекарданд дар идҳо бошад либосҳои фохир ва ороста интихоб мешуд. Масалан бонувон дар хонавода  сарбандҳои оддӣ ва тоқиҳои гулдӯзӣ мепӯшиданд аммо дар идҳову меҳмониҳо рӯймоли абрешимии ҳариру зебо мепӯшиданд, ки  бо номи  “рӯймоли ғиҷим” машҳур аст. Ин рӯймоли сапеду зеборо арӯсон рӯзи тӯяшон ба сар мекарданд. Тоқиҳо ки бо номи  “тоқии ироқӣ”, “чоргул” ва “баҳор”  маъруф буд, духтарону бонувон медӯхтанд ва дар бозорҳо ба фурӯш мерафту харидорони зиёд дошт. То солиҳои 1990 дар шаҳри Хуҷанд арӯсон то фарзанддор шудан тоқии зардӯзӣ ба сар мекарданд ва ин маънои онро дошт, ки иин борну арӯси нав аст. Бонувон тоқиҳоро вобаста ба синну сол харидорӣ мекарданд. Масалан духтарҳо тоқиҳои сафед ё сабзи гулдӯзӣ мепӯшиданд, тоқии зардӯзиро фақат арӯсон мепӯшиданд. Духтарон фақат баъди арӯс шудан ҳуқуқи тоқии зардӯзӣ пӯшиданро пайдо мекарданд. Духтарон содаву озодаву зебо ҳамеша мегаштанд аммо танҳо баъди арӯс шудан ба ороиши мӯву рӯ бо сурмаву ғозаву атру упо ҳақ доштанд. Ин аст, ки бо як дидан духтарон аз арӯсон фарқ мекарданд. Ҳар либос ҳар ороиш маънои худро дошт. Тоқиҳои занони миёнасол аз тоқии духтарон ва  арӯсон ба куллӣ фарқ мекард. Тоқии онҳо аз матоъи духобаи сабз ё “гӯламоқ” (яъне ҳамранги хишт) ё ранги сиёҳ сохта шуда зардӯзияш низ бо сангҳои сурху зарди баланд набуда бо рангҳои сапеду сабз ва сиёҳу хокистарӣ бештар оро дода мешуд, ки бо ҳамин нишонаҳои синну соли бонуро напурсида медонистанд.

   Бонувон либосҳоро бо шерозаҳое, ки худашон мебофтанд ороиш медоданд, ки номаш дар вилояти суғд  “бандак”, “шероза” ва “ҷиҳак” машҳур аст. Шерозаҳоро аксаран ҳамрангу монанд ба тоқии худ медӯхтанд. Либосҳои миллӣ, ҳунарҳои миллии халқи мо ҳамеша дар ҷараёни тараққиёту навшавӣ қарор дошт.

           Либосҳои атласу камзӯлҳои зардӯзӣ, либосҳои нафису ҳарири дигарро ки дар байни халқ бо номи “шоҳӣ” маъруф аст аввало танҳо шоҳ ва аҳли оилаи ӯ мепӯшиданду бас, ба дигарон иҷозат дода намешуд, ки ин гуна либосҳои зебову ороста  ва қимматбаҳо ба бар кунанд баъдҳо дар байни халқ коргоҳҳое пайдо шуданд, ки ин гуна матоъҳоро истеҳсол мекарданду мардум аз ин гуна матоъҳои қиммат вобаста ба аҳволи иҷтимоии худ харидорӣ мекарданд.

 Матоъ, тарзи ороиш ва дӯхти пироҳанҳои тоҷикӣ дар олам аз ҳама беҳтарин аст, бо рангҳои рӯшану шод, бо ороишоити тиллорангу нуқрагун сабзу сурху зарди дурахшон оростани пироҳанҳо ба инсон рӯҳияи идонаву хушбахтӣ мебахшад. Гузаштагони мо ҳаргиз либоси сиёҳу кабуд ё хокистариро хуш надоштанд, онҳо ин гуна рангҳоро дар либос фақат рӯзҳои сӯгворӣ мепӯшиданд бо дидани занони сиёҳпӯш зуд фаҳмида мешуд, ки ин хонум сӯгвор аст ва ҳамдардӣ мекарданд. Албатта имкони ёдоварӣ аз таърихи фарҳанги либоспӯшиву зебоипарастии мардуми тоҷик дар имкони ин мақола нест , аммо мо бояд аз таърихи фарҳанги миллати худ бештар бидонем, ки заминаи имрӯзу фардои мост.

           Сабаби дигари ба фарҳанги миллӣ рӯ овардани Пешвои муаззами миллати мо Президенти Тоҷикистон мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рушду тараққӣ додани саноат ва истеҳсолот низ ҳаст. Тоҷикистон кишваре мебошад, ки дороиҳои табии он  ақли донишвар мехоҳад. Тараққиёти кишвар на аз масоҳат ҳатто на аз сарватҳои зеризаминии он вобаста аст, танҳо бо илму дониш тараққиёту пешрафт муяссар мешавад, ки инро таърих борҳо исбот кардааст. Масалан Англия як мамлакати кӯчак дар ҷои номувофиқу номусоиди ҷуғрофист, аммо  ду ё се  аср пеш  мардуми ангилис бо илму дониши хеш ҷойҳои қадамнарасидаи оламро кашф карданд аз тамоми олам сарватҳои зеризаминиродарёфтанду аз худ карданд, албатта бо зӯрӣ ҳам бисёр кишварҳои аз ҷиҳати табии  сарватманди оламро забт карданд, сарчашмаи ин ҳама дониш буд. Дар Англия одами бесаводу ноогоҳ ва бемаданият шояд вуҷуд надошт.

      Бо инкор кардан, бад дидан ва бад гуфтани халқҳои олам ба ҷое касе намерасад, баракс ин нишони бефарҳангии маҳз хоҳад буд. Танҳо омӯхтани таҷриба ва илм ва фарҳанги мардуми олам, гиромӣ ва пос доштани фарҳангу илм маданият ва адаби миллии худ боиси тараққиёти шахсиву фардӣ ва ҷомеъаву миллату давлат хоҳад буд. Масалан мардуми Аврупо фарҳанги шарқро омӯхтанд, аз худ карданд ва дар рӯзгори худ ба манфиати худ ҷорӣ карданд. Давлатҳои Амрико, Россия, Япония, Хитой аз он ҷиҳат мамлакатҳои мутараққи ҳастанд , ки кашфиётҳои андешаҳои олимони оламро дар амал татбиқ карданд. Мамлакатҳои қафомонда барои он қафомонда ҳастанд, ки бо ҷаҳолату хурофот ба аҳли илму адаб ва санъат бадӣ карданд ва монеаи тараққиёту пешрафти кишвари худ шуданд.

    Агар ҳар Паёмии анъанавии Пешвои муаззами миллат Президенти ҷумҳурии Тоҷикистонмӯҳтарам  Эмолмалӣ  Раҳмонро омӯхта дар амал татбиқ кунем ба манфиати халқу миллат ва давлат ва худи мо хоҳад буд. Айб аст, ки кишвари мо пахтаи беҳтарину хушсифатро истеҳсол кунаду мо бо нархҳои гарон либосҳои синтетикиро аз Туркия, Чин ва Қирғизистон оварда бо арзиши даҳчанд гарон ба халқи худ бифурӯшем. Мо метавонем бо омӯхтану баланд бардоштани сатҳи саводи иқтисодиву техникии худ истеҳсолкунанда бошем на воридкунандаи моҳои пастсифат. Дар ин маврид Пешвои миллат дар Паёми худ  ки аввали  соли 2018 ба нашр расидааст чунин гуфтаанд:  «Таъмин намудани аҳолӣ бо маҳсулоти хушсифат, ки шарти асосии солимии мардум мебошад, яке аз масъалаҳои муҳим ба ҳисоб меравад.

Вале ҳолатҳои аз ҷониби соҳибкорону тоҷирон бо ҳар роҳу васила ба бозори истеъмолии кишвар ворид намудани маҳсулоти пастсифат ба назар мерасанд, ки ба саломатии шаҳрвандон зараровар аст. Ба Ҳукумати мамлакат супориш дода мешавад, ки барои мукаммал гардонидани низоми идораи давлатии санитариву фитосанитарӣ, стандартизатсия, сертификатсия ва назорати байторӣ тағйироти сохтории заруриро амалӣ намояд.

Ҷиҳати пешгирии воридоти молу маҳсулоти пастсифат ва ғайристандартӣ мақомоти ваколатдорро зарур аст, ки доир ба риояи ҳатмии Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳимояи ҳуқуқи истеъмолкунандагон» чораҳои таъхирнопазир андешанд ва дар ин самт Барномаи бехатарии маҳсулоти озуқавориро таҳия ва амалӣ намоянд.” Аммо оё мо инро дар амал татбиқ кардем. Ҳанӯз на.

         Хурофот аст, ки мо бе зебоии сурати халқи худ фахр намекунем, халқи мо халқи зеботарини олам аст, хурофот аст, ки мо сирати худро тараққиву такомул намедиҳем. Асри бистуяк аст, аммо ҳанӯз мо санги хурофоту ҷаҳолатро аз сари роҳи илм омӯхтану пеш рафтан дур накардаем. Мо бояд либоси милли худро фарҳанги миллии худро тараққи диҳем, чунонки ҳамеша дар тараққӣ буд, шарт нест, ки мо либоси асри ду ё серро дар асри бистуяк ба бар кунем , ҳр инсон бояд дар замони худ зиндагӣ кунад агар тавонад ба пеш равад на ин ки дар гузашта зиндагӣ кунад. Мо бояд либосҳои миллии худро либосҳои муосирро мувофиқи ҳоли худ ба бар кунем. Ҳар халқи олам либоси милливу қадимии худро дорад, онро бояд эҳтиром кард пос дошт, аммо ин маънои онро надорад, ки бо либоси қадимӣ  ва ақлу идроки асри яку ду дар асри бистуяк зиндагӣ кунем. Либосҳои миллиро бояд гиромӣ дорем, нигаҳ дорем тараққиёту навоварӣ бар он илқо бикунем.

  Мо бояд  дар роҳи фарҳанги маданият ва одату суннату адаби миллӣ ватараққиёти илму техникаи пешқадаму муосир бошем. Зиндагии мутараққӣ дошта бошем бо адабу фарҳанги милли худ, фарҳанги милли худро пос дорем фарҳанги дигар халқҳоро омӯзему эҳтиром кунем. Бояд тараққиётро аз ҳар гӯшаву канори олам ба кишвари худ биёварем ва фарҳангу адаб ва маданияти милли худро ба ҷаҳон муаррифӣ кунем. Фарҳанги милли худро помол кардану бегонапарастӣ кардан тараққиёту тамаддун нест забону адабиёт таърих ҳунарҳои миллии халқи худро омӯхтан дар олам намояндагӣ аз ин фарҳангу адабу маданият кардан, оламиёнро дар шҳахси муадлдаби худ водорк ардан ба эҳтиром овардан ба ин фарҳанг, ва тараққиёти техникиву илмиро аз оламиён омӯхтаву ҳамқадами замон ва ҳатто пешқадамтар аз замон будан тараққиёт аст. Олими нобиғае гуфтааст “Дар гузашта зистан шуморо ба надидани имрӯз ва нарасидан ба фардо мерасонад”.  Яъне фақат ифтихор ба гузашта кардану ибтикоре барои пеш рафтан надоштан боиси он мешавад ки имрӯз коре накунем ва ба фардо ҳам бо дасти тиҳӣ биравем. Гузаштаро омӯхтану пос доштан, имрӯз соҳиби тараққимёту тамаддун шудан ва ба фардо ватанро ободу озод ва миллатро мутараққиву  пешқадам бурдан ҳадафи аксари суханони пурҳикматуи Пешвои муаззами миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст. Мо бояд ин суханони илмиву судманд ва барномаву дастур ва паёмҳои фардосозу хушбахтиофарини Пешвои миллатро дар амали хеш  татбиқ намоем.

либоси мактаби

НА ҲАМИН ЛИБОСИ ЗЕБОСТ НИШОНИ ОДАМИЯТ

Саидзода Шӯҳрат,

 дотсенти кафедраи

сиёсатшиносии ДДҲБСТ

Тарзи либоспўшӣ дар баробари фарҳангӣ амалиёти дигари одамӣ  мақоми муҳим дошта, он олами маънавии шахсро инъикос менамояд. Иборае ҳаст, ки мегўянд «Одаму либос, хонаву палос». Ҷомеа вобаста ба шинохту маърифати зиндагӣ барои худ шакли муайяни либосро муқаррар менамояд. Дар ҳар кишвар муносибат нисбати либоспўшӣ гуногун буда, вобаста ба фарҳангу анъанаи миллии он кишвар навъе аз рангу шакли муайяни либос ба мардум манзур карда мешавад, ки он аз як ҷониб рамзи таъриху фарҳанги қадима доштани миллат бошад, аз тарафи дигар, як усули ба танзим даровардани муносибати одамон, аз байн бурдани монеаҳо дар раванди ҳаёти ҷомеа  мебошад.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ чанд сол мешавад, ки бо назардошти фарҳангу анъанаи миллӣ либоси ягона барои хонандагони муассисаҳои таълимии  миёна ва олӣ аз тарафи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон тавсия дода шудааст. Роҳбарон ва масъулони соҳа кўшиш ба харҷ дода истодаанд, ки то он ба таври пурра аз тараф хонандагон риоя карда шавад. Аммо ба ҳамаи кўшишҳо нигоҳ накарда, боз ҳам хунукназарии муҳассилин нисбати масъалаи риояи талаботи мавҷуда ба чашм мерасад. Ҳам аз тарафи баъзе донишҷўйписарон ва ҳам донишҷўдухтарон риоя накардани талабот дида мешавад. Дар ин ҷода таъсири фарҳанги либоспўшии бегона бештар ба чашм мерасад. Ба ҷои тақлид намудан ба донишомўзӣ, илму маърифати Ғарб баъзе ҷавонон ба тарзи либоспўшии онҳо тақлид намуда истодаанд, ки он аз як ҷониб ба паст гардидани ахлоқ дар ҷомеа бошад, аз тарафи дигар, садди роҳи дуруст таълим гирифтани онҳо шудааст.

Баъзан ҷавонписарон ба ҷои риоя намудани либоси тавсиявӣ пўшидани шимҳои танг, ки хос баъзе аз тоифа ҷавонони ғарбӣ буда, тамоман аз ободу фарҳанги либоспўшии тоҷикӣ дур аст, ба тарғиби фарҳанги бегона кўмак менамоянд. Оё фикр намекунанд, ки оқибати чунин либоспўшӣ хуб нест ва бо ин рафтор фарҳанги бегона ва ахлоқу одоби ғайритоҷиконаро тарғиб мекунанд?! Баъзе духтарон бошанд, бо либосҳои танг ва ороишоти аз ҳад зиёд ба даргоҳи илму маърифат меоянд. Чунин рафтор на сабаби беҳтар шудани сатҳи азхуднамоии илму дониш, балки боиси ҷалби диққати атрофиён ба либосу ороишот ва халадор шудани раванди таълим мегардад. Баъзе ҷавонон фарҳанги ғарбиён ва баъзеи дигар фарҳанги арабҳоро дар дохили ватани худ тарғиб менамоянд.

Имрўз пўшидани шими ҷинсҳои дарида дар байни ҷавонон одат шудааст. Як замон шахс шарм мекард бо либоси тангу дарида ба кўча баромадан. Ҳоло акси ҳолат щудааст. Ҷавонон шимҳои ҷинси махсус сўрохдоштаро барои гўё муд буданаш мепурсанд. Ба ҷои ҳифз намудани анъанаву фарҳанги миллӣ худамон фарҳанги бегонаро тарғиб менамоем. Бо чунин рафтор чӣ тавр ба миллату давлат хизмат намудан мумкин аст?!

Ҳанўз дар давраҳои пеш мутафаккири бузурги тоҷику форс Саъдии Шерозӣ инсонро ҳамчун махлуқоти шариф, таъриф намуда, шаклпарастӣ, зоҳирпарастӣ ва танҳо ба зоҳир такя намудан ва баҳо доданро мазаммат менамояд.

Ба назари мо, дар ҳар ҷо бо либоси ба он муҳит муносибу мувофиқ қарор доштан зарур аст. Либос набояд монеаи иҷрои вазифа бошад, балки ба ҳадди имкон мададгор гардад. Аз тарафи дигар, либос ба ахлоқу одоб ва фарҳанги ҳамон ҷомеа мутобиқ бошад ва набояд ба таври манфӣ ба дигарон таъсир намояд.

Вобаста ба навъи машғулият ва муҳити корӣ пўшидани либоси мувофиқ барои пешрафти кор мусоидат менамояд. Мисол, ягон вақт мо ба майдони варзишӣ, ба киштукор дар саҳро бо шиму кастюм ворид намешавем, зеро он барои он корҳо мувофиқ нест. Мувофиқ набудан ба он маънӣ мебошад, ки он ба дуруст анҷом додани он амалҳо на танҳо кўмак намекунад, балки монеъа мегардад. Ба ҳамин монанд барои хар коре, ки машғул мешавем либоси мувофиқро интихоб бояд кард.

Гуфтаҳои боло аз он шаҳодат медиҳанд, ки дар ҳақиқат масъалаи шакли зоҳирӣ, либос ва ҳолати равонӣ ба муносибати оянда, чӣ гуна шакл гирифтани идомаи ҳамкорӣ таъсири муайян сахт мерасонад. Аз ҳамин лиҳоз пўшидани либоси муносиб вобаста ба муҳиту ҷойи кор  дар муваффақияти шахс омили муҳим ба ҳисоб меравад. Кори мувофиқ имконияти бештари дуруст анҷом додани корро ба миён меорад. Мардуми рус ҳикмате доранд: «Ба либосат нигоҳ карда қабулат мекунанду, муносиби дониш гусел». Аз ин рў, шахсе, ки мехоҳад, дар анҷоми кор дар соҳаи интихоб намудаи худ муваффақ бошад, ин ҳикматро сармашқи кор карданаш зарур аст.

Вале, иқрор мешавем, ки дар ҷодаи пешрафт либос масъалаи асосӣ нест, балки яке аз сабабҳои  расидан ба комёбист. Агар ин мавзўи асосӣ мебуд, бисёре аз ашхоси хушлибосу хубчеҳра, шахсони муваффақ мебуданд.

Агар диққат дода бошед, вақте  либоси нав аз бар менамоем, руҳияи нав моро фаро мегирад, ки ин ҳолат ба атрофиёнамон низ бетаъсир нахоҳад буд.

Ҷомеа ҳарчи қадар рушд намояд, ҳамон андоза ба масъалаи маънавият, моҳияту ботини масъалаҳо рў меоварад ва инсонҳоро на танҳо аз рўи зоҳир, балки вобаста ба дараҷаи маънавиёт, ахлоқу кордонӣ ва дараҷаи тахассуснокиашон баҳо медиҳад.

Без имени-2

ҲАДАФҲОИ НАВИ СОЗАНДАГӢ

Карамулло ОДИЛОВ,

собиқадори хизмати давлатӣ, Корманди шоистаи Тоҷикистон

Чанд рӯз қабл Паёми навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод гардид, ки дар он раванди рушди иқтисодию иҷтимоии кишвар дар зарфи соли равон ҳаматарафа таҳлил карда шуда, доир ба се руйдоди муҳими сол (аз тарафи Созмони милали муттаҳид дастгирӣ ёфтани пешниҳоди чоруми Тоҷикистон вобаста ба барномаи об барои солҳои 2018-2028, ба истифода дода шудани агрегати якуми «НБО-и Роғун» ва барқароршавии муносибатҳои дӯстонаю иқтисодии Ӯзбекистону Тоҷикистон) ва самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2019 муфассал ахборот дода шуд.

Яке аз ҷиҳатҳои фарқкунандаи Паёми имсола аз паёмҳои қаблӣ дар он буд, ки Сарвари кишварамон дар он аз пурра амалигардонии ду ҳадафи стратегии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон: аз бунбасти коммуникатсионӣ раҳоӣ додани ҷумҳурӣ ва ба даст овардани истиқлолияти энергетикии мамлакат хабар дода, бобати қабули ҳадафи чоруми стратегӣ – «Саноатикунонии кишвар» пешниҳоди хешро манзур карданд.

Иқдоми мазкури Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон хеле бамаврид ва саривақтӣ буда, ҷиҳати аз давлати аграрӣ-индустриалӣ ба мамлакати индустриалӣ-аграрӣ табдил додани кишвари мо мақоми бузургро бозида метавонад.

Роҳбари давлатамон хеле дуруст таъкид карданд, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон солҳои тӯлонӣ танҳо бо содироти ашёи хом (алалхусус, пахта) машғул шуда, дар муносибатҳои иқтисодии хориҷӣ таносуби воридоту содиротиаш манфӣ мебошад ва ин омилҳо, бешубҳа ғанигардонии заминаҳои андозбандии буҷети давлатиро коҳиш дода, ҷиҳати ҳалли бисёр муаммоҳои мавҷудаи иқтисодию иҷтимоии мамлакат таъсири худро мерасонанд.

Бо мақсади ҳарчи тезтар ноил шудан ба ҳадафҳои ба рушди иқтисодии кишвар нигаронидашуда, ҳангоми қироати Паём, Сарвари давлат зарурияти дастгирии доимию ҳаматарафаи соҳибкоронро таъкид намуда, бобати дар тӯли ду соли оянда (солҳои 2019-2020) аз тамоми намуди санҷишҳо ба пуррагӣ озод намудани ҳамаи корхонаҳои истеҳсолӣ, ҳангоми ворид намудани ашёи хом барои коркарди субъектҳои истеҳсолӣ, аз андози арзиши иловашуда ва боҷҳои давлатӣ озод намудани соҳибкорон дастур дода, қайд карданд, ки то соли 2030  ҳиссаи саноат дар  маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ бояд на кам аз 22 фоизро ташкил диҳад.

Чуноне, ки Сарвари давлат ҳамеша таъкид мекунанд, рушди соҳибкорӣ ва бунёди субъектҳои истеҳсолию тиҷоратии хурду бузург боиси таъсисдиҳии ҷойҳои иловагии корӣ гардида, мардуми кишварамон бо шуғли меҳнат дар ин коргоҳҳо, барои худу аҳли хонаводаашон, зиндагии шоистаро таъмин карда метавонанд.

Беҳуда нест, ки Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон мунтазам ба масъалаҳои касбомӯзии ҷавонон, баланд бардоштани сатҳи донишу тарбияи ахлоқию хештаншиносии онҳо эътибори махсус дода ва ҳангоми ироаи Паёми имсола низ дар ин самтҳо хеле дастуру супоришҳои судманд доданд.

Ҳақ бар ҷониби Сарвари давлатамон аст, ки диққати аҳли ҷомеаро ба масъалаи баланд бардоштани сатҳу сифати таълим, дараҷаи саводнокии миллат, омӯзиши фанҳои дақиқ, омода кардани кадрҳои баландихтисос ва ба талаботи байналмилалӣ, жавобгӯ намудани дониши мутахассисони ҷавон ҷалб намуда, ба сохторҳои идоракунии соҳаи маориф ва илм ҷиҳати фавран бартарафкунии камбудию норасогиҳои дар ин самтҳо мавҷуд буда, дастуру супоришҳои қатъӣ доданд.

Тибқи маълумоти чанде қабл дар шабакаҳои иҷтимоӣ нашргардида, дар даромадгоҳи яке аз донишкадаҳои Африқои Ҷанубӣ бо мазмуни зайл лавҳае овехта шудааст: «Барои аз байн бурдани халқу миллатҳо бомбаи атомӣ ё худ, ракетаҳои байниминтақавӣ зарур нест. Танҳо паст кардани сатҳу сифати дониш ва иҷозат додани фиребдиҳӣ аз тарафи хонандагон дар имтиҳонот, барои ин кор кифоягӣ хоҳад кард !»

Яъне, беморонро табиби бесавод мекушад, муҳандиси бесавод сабабгори ба садама дучор шудани биною иншоотҳои азим мешавад, пулу сарватҳоро иқтисоддонҳою муҳосибони камсавод бесамар харҷ мекунанд, ҳуқуқшиносу судяи бесавод боиси беадолатиҳо дар ҷомеа мегарданд, аҳли уламои саводи динии кофӣ надошта, ба тафриқаандозӣ байни мардум машғул мешаванд, корманди бесалоҳияти ҳокимияти давлатӣ ба қонуншиканиҳои бесобиқа ва сарсонкуниҳои мардум роҳ медиҳад ва дар мажмӯъ, бенизомӣ дар соҳаи илму маориф боиси шикастҳо хоҳад шуд.

Аз ин лиҳоз, якояки моро зарур аст, ки нуктаҳои дар ин бобат зикргардидаи Паёми Пешвои миллатро сармашқи кори худ карда, аввалан ба масъалаи куллан беҳтар намудани сатҳу сифати донишомӯзии фарзандону пайвандонамон эътибори махсус диҳем, зеро амалигардонии ҳамаи тадбирҳои рушди бонизоми ояндаи кишвар ба дараҷаи саводнокии сокинони мамлакат, тарбияи мутахассисони ба талаботҳои байналмилалӣ жавобгӯ ва кадрҳои баландихтисос вобастагии бевосита дорад.

Супориши Сарвари давлат ба роҳбарияти Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар мақомотҳои дахлдор оиди андешидани тадбирҳои иловагӣ ҷиҳати омӯзиши забонҳои хориҷӣ (алалхусус, русию англисӣ) ва такмилдиҳии сатҳи дониши соҳибкорон низ хеле саривақтию муҳим буда, дар шароити кунунӣ, танҳо кадрҳои донишманду забондон ва соҳибкорони варзида метавонанд давлати моро дар арсаи ҷаҳонӣ муаррифӣ кунанд.

Дар Паёми Президент таъкид гардидааст, ки дар асоси таъмини рушди босуботи иқтисоди кишвар ва бо мақсади ҳарчи тезтар ноил шудан ба зиндагии шоистаи сокинони мамлакат, ҳар сол музди меҳнати кормандони соҳаҳои буҷетӣ ва нафақаю стипендияҳо на кам аз 10 фоиз боло бардошта шавад.

Ҳангоми ироаи Паём, Сарвари давлат диққати масъулини дахлдорро ба мӯътадил нигоҳ доштани нишондиҳандаҳои макроиқтисодӣ, беҳсозии фазои сармоягузорӣ, зарурияти такмил додани низоми молияю бонкӣ, шафофияти таҳия ва иҷрои буҷети давлатӣ, тақвиятбахшии тадбирҳо вобаста ба муаррифии маҳсулоти содиротӣ дар хориҷи кишвар ва дигар самтҳои идоракунии иқтисодию иҷтимоии мамлакат ҷалб намуда, таъкид доштанд, ки кулли хизматчиёни давлатӣ вазифадоранд баҳри иҷрои ин ҳадафҳо, пешсафу намунаи ибрат бошанд.

Ҳамчун шахси қариб 40 соли фаъолияти хешро дар вазифаҳои масъулу роҳбарикунандаи мақомотҳои молияю бонкдорӣ гузаронида, хуб медонам, ки кормандони соҳаҳои молияю бонкдории кишвар новобаста аз таъсири омилҳои ҷаҳонишавӣ ва бӯҳронҳои молиявию иқтисодӣ рисолати касбии худро баҳри сайқалдиҳии фишангҳои молиявию қарздиҳӣ, таъмин намудани устувории молияи давлатӣ, бобати рушди бонизоми иқтисодиёти кишвар ва ҳалли муаммоҳои иҷтимоӣ  самаранок истифодабарии захираҳои молиявии мавҷуда дар сатҳи зарурӣ иҷро карда истодаанд.

Ҷиҳати ҳарчи тезтар амалигардонии талаботҳои дар Паём зикргадида доир ба беҳтаркунии нишондиҳандаҳои макроиқтисодӣ, таъмини шаффофияти раванди иҷрои буҷети давлатию низоми фаъолияти бонкӣ баъзе андешаҳою пешниҳодҳои худро баён карданиам.

Ҳамагон хуб медонем, ки ташкилотҳои байналмилалии молиявӣ мавриди мониторинги раванди ислоҳотҳои иқтисодӣ бештар ба масъалаҳои сиёсати молиявию буҷет ва низоми бонкӣ таваҷҷӯҳ зоҳир намуда, шаффофияти раванди таҳияю иҷрои буҷетӣ онро талаб мекунанд.

Аз ин лиҳоз, хуб мешуд агар дар сайтҳои электронии Вазорати молияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомотҳои минтақавии он ахбороти муфассал доир ба раванди таҳияю иҷрои буҷет, заминаҳои андозбандию самтҳои асосии хароҷотҳои буҷетҳои умумидавлатию маҳаллӣ нашр гардида, муаммоҳои дар ин самтҳо мавҷуда баён гарданд.

Ҳамчунин, вобаста ба қабули таклифу пешниҳодҳои мардум нисбати ташаккули қисми даромад ва хароҷотҳои буҷети давлатӣ, роҳҳои дарёфти захираҳои иловагии ғанигардонии даромадҳо ва истифодаи оқилонаи маблағҳои буҷетӣ ташкил додани нуқтаи телефони озоди «Таклифу пешниҳодҳо оиди  таҳия ва иҷрои буҷет» манфиатовар хоҳад буд.

Бо чунин услуби корбарӣ, мо метавонем ба раванди таҳияи лоиҳаи буҷетҳои умумиҷумҳуриявию маҳаллӣ ҷомеаи шаҳрвандиро бештар ҷалб намуда, таклифу пешниҳодҳои муфидро нисбати маъмурикунонии андозҳо, самаранок истифодабарии захираҳои молиявии буҷети давлатӣ дар ҳалли муаммоҳои авалиндараҷаи иҷтимоию рушди иқтисодии кишвар аз сокинони минтақаҳои гуногуни мамлакат, дастрас намоем.

Яке аз роҳҳои пурзӯр намудани назорати давлатӣ ба воридоти пурраи андозҳо аз субъектҳои тиҷоратию хизматрасонӣ ин васеъ ҷорӣ намудани низоми пардохтҳои ғайринақдӣ дар ҳамаи муносибатҳои хариду фурӯши мол ва кору хизматрасониҳо ба ҳисоб рафта, дар ин самтҳо солҳои охир аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон як қатор қарорҳо ва санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ ба тавсиб расидааст.

Дар амалигардонии ин тадбирҳо фаъолияти якҷояи сохторҳои бонкдорӣ, мақомотҳои молияю андоз зарур буда, мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, ки сатҳи корҳои дар ин самтҳо амалишуда ҳоло нокифоя мебошанд ва дар бисёр манотиқи кишвар пардохтҳои ғайринақдӣ бо истифодаи кортҳои электронии бонкӣ маблағҳои ночизро ташкил медиҳанд.

Муҳлати омодасозии мутамаркази кортҳои бонкӣ барои мизоҷон аз тарафи баъзе бонкҳои ваколатдор кашол меёбад, ки он боиси сари вақт нагирифтани музди меҳнат, нафақаю идрорпулиҳо (стипендиҳо) шуда метавонад.

Аз ин лиҳоз, хуб мебуд ваколати ба мизоҷон тайёр карда додани кортҳои миллии бонкии БДА «Амонатбонк» ба уҳдаи шуъбаҳои минтақавии он низ вогузор карда шавад, ки ин муҳлати омодасозии кортҳоро хеле кам карда, сатҳу сифати хизматрасонии бонкиро беҳтар хоҳад намуд.

Сарвари давлат дар Паёми имсолаи хеш ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба масъалаи зарурияти истифодаи оқилонаю самараноки захираҳои энергетикии кишвар (алалхусус, пас аз зина ба зина ба истифодабарӣ додани агрегатҳои «НБО-и Роғун») эътибори махсус дода, изҳори боварӣ намуданд, ки имкониятҳои дар ин самтҳо ба дастовардашуда боиси тақвиятбахшии таъсисдиҳию бунёди коргоҳҳои хурду бузурги истеҳсолӣ ва дигар иншоотҳои хизматрасонӣ хоҳад шуд ва ин омилҳо дар навбати худ, сафи муҳоҷирони меҳнатиро аз ҳисоби сокинони давлатамон ба хориҷи мамлакат дар солҳои оянда куллан коҳиш хоҳад дод.

Бо мақсади тақвият бахшидан ба корҳои ободонию созандагӣ дар саросари мамлакат ба касбу ҳунарҳои аҷдодӣ ҷалб намудани сокинон ва рушди сайёҳӣ тибқи пешниҳоди Роҳбари давлат солҳои 2019-2021 «Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» эълон шуда, ин иқдом низ шоёни дастгирист ва идомаи мантиқии ҳадафҳои бесобиқаи созандагию ободкории Пешвои миллатамон Эмомалӣ Раҳмон мебошад.

Дар идомаи Паёми хеш Пешвои муаззами миллат аз иқдомҳои ватанпарастонаи ҷавонон, боло бардоштани мавқеи зан дар ҷомеа дастгирӣ намуда, ҷиҳати тарбияи ахлоқию хештаншиносии насли наврас, ҷилавгирӣ аз таъсири бади омилҳои ҷаҳонишавӣ ва тағйирёбии иқлим, зарурияти истифодаи сарфакоронаи захираҳои обу замин вобаста ба афзоиши мунтазами аҳолии сайёра (аз ҷумла, Тоҷикистон) дастуру супоришҳои худро дода, изҳор доштанд, ки ҳамагуна мушкилотро мо метавонем танҳо дар муттаҳидӣ ва ваҳдати пойдори миллӣ паси сар намоем.

Дар ин бора сухан ронда, Пешвои миллат бори дигар ба раванди барыарор гардидани муносибатьои неки ьамсоягии ду кишвари ба ьам д=сти +збекистону Тожикистон, ки боиси рушди иытисодию ижтимоии ин мамлакатьо хоьад гардид, баьои баланд дода, таъкид доштанд, ки  чунин тарзи муносибатьои некхоьонаи иытисодц ва равобити д=стона бо ьамаи дигар давлатьои дуру наздик маьаки асосии сиёсати хорижии Жумьурии Тожикистон дар соли 2019 ва сольои оянда хоьад буд.

Дар маҷмуъ, қайд кардани онро бамаврид меҳисобам, ки Паёми имсолаи  Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дастури созандагию бунёдкорӣ ба кулли сокинони мамлакат маҳсуб ёфта, амалигардонии саривақтии тадбирҳои он ба рушди босуботи иқтисодию иҷтимоии давлат ва иҷрои ҳарчи тезтари ҳадафи олии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон – ноил шудан ба таъмини зиндагии шоистаи ҳар як сокини кишвар, мусоидат хоҳад намуд.