: Мақола

ховар

«ҲАР ШОМ, КИ ОЯД, ЗИ ПАИ ОН САҲАРЕ ҲАСТ…». Ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон оид ба роҳи беҳтарин ва самараноки пешгирии ҳама гуна бемориҳо

Дар ин рӯзҳои барои ҳамагон душвор маҳз ҳувиятдорӣҷавонмардӣ, худогоҳӣ, кумаки якдигар ва ватандӯстии шаҳрвандони азизамон беҳтарин нушдорӯ аз ҳама гуна бемориҳо мебошад.  Агар мову Шумо боз ниқоби тиббӣ пӯшида, пеш аз хӯрок ба варзиш машғул шавем,  аз ҳама дарду балоҳо эмин хоҳем буд. Ин матлабро ноиби президенти Академияи миллии илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви вобастаи АМИТ Абдураҳмон Муҳаммад дар суҳбат бо хабарнигори АМИТ «Ховар» иброз намуд.

Сухан дониста гӯ

Сухан дониста гӯ то дӯстро душман нагардонӣ,

                                                                    Зи ҳарфи бемуруват он ошно бегона мегардад.

96276811_714920982596153_4981813067202428928_o

БА ХОИНОНИ МИЛЛАТ БОВАР НАКУНЕД!

Рӯзҳои охир дар шабакаҳои иҷтимои душманони миллат, ба монанди Муҳиддин Кабирӣ, Шарофиддин Гадоев ва думравонашон боз садо баланд карда, ба тӯҳмату бӯҳтони навбати даст задаанд. Дар ин рӯзҳое, ки аксарияти давлатҳои ҷаҳон, мутаасифона Тоҷикистонро низ бемории коронавирус фаро гирифтааст, табли шоди мезананд.

Panjakent1

АГАР КӮМАК НАМЕКУНЕД, ХАЛАЛ НАРАСОНЕД!

Ин субҳ, дар айёме, ки ба асари паҳн шудани коронавирус Худо мегӯӣ ба ҷони ҳеҷ касе осеб нарасида бошад, хабари хушеро шунидам. Як гурӯҳ ҷавонони меҳанпарасти Панҷакент тасмим гирифтаанд, ба хотири дастгирии кормандони тиб, ки дар сафи пеши мубориза бо ин вабои аср қарор доранд ва шахсони ба ин беморӣ гирифтор хазинаи хайрияе таъсис диҳанд.

Abduchabbor-Rahmonzoda

ПЕШВОИ МИЛЛАТ ДАР ИН РӮЗҲОИ ДУШВОР ДАР ҶОИ КОР ВА ДАР ФИКРИ БЕҲДОШТИ ВАЗЪИЯТ ҲАСТАНД. Ҷавоб ба бадхоҳони миллат, ки суботи Тоҷикистон ва осудагии мардуми онро намехоҳанд

Ҳамеша дар айёми барои мардум сангину душвор дар қатори ашхоси  нексигол ва хайрхоҳ мутаассифона  афроди бадгуҳар ва бадкуниш   аз худ дарак медиҳанд ва бо афкору аъмоли фитнаангезашон мехоҳанд суботи кишвар ва осудагии мардуми онро халалдор созанд.

unnamed

Посухи Ҳоҷӣ Ҳусайн Мӯсозода ба суханони Муҳаммадиқболи Садриддин

Инак Муҳаммадиқболи Садриддин боз хомаи сиёҳ дар даст мехоҳад дар замоне, ки ҷаҳон ноором  асту олам дар ғами ҷони хеш аст ва муттассифона дар Тоҷикистон низ дар мавриди пешгирии ин вабои аср хурду калон ҷон мекоҳонад фикри мардумро ба сӯе кашад, ки он ба гӯши мардум аслан намефорад ва ин масъалагузории ӯ мувофиқи на замон на макон аст.

изб

Аз фавти ҳамватанон наҳзат рақс мекунад!

Имрӯзҳо Кабирии хоин – саркардаи фирории ташкилоти террористии дар Тоҷикистон мамнӯи наҳзатӣ тибқи маслиҳати пешакӣ бо «хоҷагони хориҷӣ» боз ба ҳилаву найранг даромада худро ҳамчун сиёсатмадори «адолатхоҳ», «инсонпарвар» ва «демократ» нишон дода тавассути сомонаҳои ифротиаш мардумро ба қиёми миллӣ даъват намуда истодааст.

image

АХБОР.КОМ НЕВУ БАЛКИ!

Роҳбари Паймони миллӣ Муҳиддин Кабирӣ шахсест, ки ба монанди фоҳиша бо ҳар гуна шахсони ватанфурӯш ба мисли Мирзои Салимпулу Сайидюнуси Истаравшанӣва Темур Варқӣ  муносибати маҳрамона ва пинҳонкорона ба роҳ мондааст.

images

Ташкилоти фитнакору ҷоҳил

Баъди соҳиб гаштан ба истиқлолияти давлатӣ, ки он яке аз неъматҳои пурарзиши мардуми Тоҷикистон аст, озодии дину имон ва таҳқиқу таҳлили масоили марбут ба эътиқоду мазҳаб барои олимону муҳаққиқони соҳа фароҳам омад.

     Албатта дастовардҳое, ки мо имрӯз аз баракати мустақилият ба даст овардем, бароямон осон даст надодаанд.

     Ҳақ ба ҷониби Сарвари кишвар аст, зеро ки ғояҳои асосии дини мубини ислом, дар баробари динҳо ва эътиқодҳои динии дигар, дар заминаи инсондӯстӣ, таҳаммулпазирӣ, ҳамзистии бародаронаи халқҳо ва миллатҳо, ҳимоя намудани сулҳ ва амният ташаккул ёфтааст.

    Имрӯзҳо дар миёни ҷаҳони ислом ифротгароиро хоси табиати ислом мешуморанд. Аммо дини мубини ислом ҳама гуна зӯроварӣ ва кушторро маҳкум месозад. Бинобар ин терроризм ва ифротгароиро бо ислом пайванд додан хатои маҳз аст.

    Терроризм чун вабои аср имрӯз аҳли сайёраро ба ташвиш андохтааст. Роҳи ягонаи раҳоӣ рисолати умумимиллилӣ касб кардани мубориза бо ифротгароист. Бо мақсади эмин нигоҳ доштани давлату миллат аз таҳдиду хатарҳои замони муосир мо аъзоёни фаъоли Ҳизби Халқии Демократии Тоҷиҷикистонро зарур аст, ки донишҳои сиёсиамонро пайваста мукаммал гардонида, барои ҳимояи манфиатҳои милливу давлатӣ доим омода бошем.

             аъзои фаъоли ҲХДТ  Убайдуллоева Д.

1409038

Дӯстдори китоб бошем!

Китоб калиди маърифат буда, таҷрибаю тафаккури донишмандонро дарбар мегирад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Раиси муаззами Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми хеш сутуни илмҳои дунёро китоб номида, дар бораи баланд бардоштани мавқеи китоб борҳо изҳори назар кардаанд.

Без названия

Саразм- хазинаи заррини таърихи миллат

Ин айвонҳои бузург таваҷҷӯҳи ҳар нафареро, ки аз ҷониби Самарқанд ба Панҷакент ворид мешавад, ҷалб мекунад. Ин ҷо Саразм аст, ки бо бозёфтҳои беназири худ мавриди таваҷҷӯҳи машҳуртарин марказҳои бостоншиносии ҷаҳонӣ қарор гирифтааст. Он дар сарҳади паҳно ва кӯҳсори водии Зарафшон, 15 километр ғарби Панҷакент ва 45 километр шарқи Самарқанд ҷойгир мебошад.

Бозёфти ин ёдгории беназири 5500-сола ба номи сокини деҳаи Авазалии Ҷамоати деҳоти Чимқӯрғон (ҳоло Саразм) Ашӯралӣ Тайлонов марбут аст. Соли 1976 ӯ аз паҳнои назди деҳа табареро пайдо кард ва баъди чанде онро ба бостоншинос, равоншод Абдуллоҷон Исҳоқов, ки он замон дар Панҷакенти қадим ҳафриёт мегузаронид, супурд. Ва ин табари биринҷӣ саҳфаи тозае кушод дар илми бостоншиносии шӯравӣ ва баъдан ҷаҳонӣ.

Тавре корманди илмии пойгоҳи бостоншиносии Пажӯҳишгоҳи таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, номзади илми таърих Абдурауф Раззоқов мегӯяд, ҳаёти маданӣ дар Саразм ҳанӯз аз миёнаи ҳазораи чоруми то милод оғоз гардида, беш аз ҳазор сол идома ёфта, баъдан бо сабабҳои гуногун рӯ ба таназзул ниҳодааст. Бозёфтҳои археологӣ шаҳодат бар ин медиҳанд, ки саразмиён охири ҳазораи сеюми қабл аз милод ба ду самт – ба ғapб, ки баъдан он ҷо шаҳрҳои бузурге чун Самарқанду Бухоро зуҳур кардаанд ва шарқ – ҷониби саргаҳи Зарафшон, рӯ овардаанд.

Солҳои аввали омўзиши Саразм ақидае роиҷ буд, ки он аз деҳаҳои ҷудогонаи аз ҳам начандон дур иборат аст. Баъди таҳқиқоти солҳои охир муайян гардид, ки Саразм як мавзеи аҳолинишини воҳидро ташкил дода, масоҳаташ беш аз 100 гектар будааст ва он ҷо зиёда аз 8 ҳазор нафар сукунат доштаанд.

Дар шаҳраки Саразм биноҳои истиқоматӣ бештар дар самти шимолу ғарбӣ ва биноҳои маъмурӣ дар тарафи ҷанубу шарқӣ ҷой гирифта, растаҳои ҳунармандон дар шафати биноҳои маъмурӣ воқеъ будаанд. Ҳафриёт собит намуд, ки тарҳи биноҳои маъмурӣ ва истиқоматӣ аз ҳам ҷиддан тафовут доранд. Агар биноҳои маъмурӣ аз якчанд толори барҳаво, даҳлезҳо, тирезаҳои калон иборат ва болои таҳкурсиҳои хишти хом бунёд шудаанд, биноҳои истиқоматӣаз се-чаҳор ҳуҷраҳои майда, саҳни ҳавлӣ, анбору хамбаҳо иборатанд.

Ҳамчунин, дар Саразм якчанд ибодатгоҳ низ пайдо шуданд, ки аз ойину мазҳаби сокинони он шаҳодат медиҳанд. – Дар маркази фарши толори ибодатхонаҳо оташдонҳои чоркунҷа ва доирашакл, ки дар марказашон чуқурии начандон амиқ барои барафрӯхтани оташ мавҷуд аст, ёфт шуданд. Яъне ҳанӯз аз охири ҳазораи чоруми қабл аз милод дар биноҳои маъмурии саразмиён нишонаҳои парастиш ва бузургдошти оташро мебинем, ки баъдан яке аз рукнҳои асосии ойинҳои меҳрпарастӣ ва зардуштӣ гашт, — шарҳ медиҳад бостоншинос Абдурауф Раззоқов.

Таҳқиқоти Саразм бар хилофи ақидаи бархе аз бостоншиносон собит намуд, ки заминаи пайдоиши аввалин шаҳрҳо ҳанӯз аз ибтидои аҳди биринҷӣ оғоз меёбад. Муҳаққиқон ба он ақидаанд, ки шаҳраки Саразм ҳамсинни ёдгориҳои охири ҳазораи чорум ва ибтидои ҳазораи сеюм чун Намозгоҳтеппаи Туркманистони Ҷанубӣ, Мундикати Афғонистон, Яҳётеппаю Шаҳрӣ ва дигар ёдгориҳои бостонии Эрон, Меҳанҷодорони Ҳиндустон будааст ва бо онҳо равобити гуногун ҳам доштааст.

Бозёфтҳои Саразм баёнгари он ҳастанд, ки маҳз гузаштагони мо ба пайдоиши шаҳрсозию меъморӣ, ҳунармандӣ, кишоварзӣ замина гузоштаанд.

- Биноҳои монументалӣ, кӯчаҳои сангфаршшуда, нобаробарии молу мулкӣ, ба табақаҳои гуногуни иҷтимоӣ ҷудошавии ҷомеа, ба соҳаҳо тақсимшавии меҳнат чун кишоварзӣ, чорводорӣ, кулолгарӣ, маъданҷӯиву маъдангудозӣ, заршӯию заргарӣ, бофандагӣ, чармгарӣ, коркарди чўб, сангтарошӣ, ки дар Саразм ба мушоҳида мерасанд, аз рукнҳои хоси маданияти шаҳрдорӣ ва шаҳрсозии осиёӣ мебошанд, — таъкид менамояд Абдурауф Разоқов.

Саразмиён бо манотиқи атрофу акноф робитаи тиҷоратию фарҳангӣ низ доштанд. Баъдан Суғдзамин ба яке аз марказҳои «Роҳи Абрешим» табдил ёфт, ки нумӯи он аз Саразми Панҷакент сарчашма мегирад. Пайдо гардидани лоҷуварди Бадахшон, ақиқи Қайроққум, фирӯзаи Хоразму Фарғона, зарфҳои мунаққаши хоси Балуҷистону Сиистони Афғонистон дар ҳафриёти Саразм ба ин гувоҳанд.

- Ёдгории Саразм ҳамчун пойгоҳи омезиш ва такомули чандин маданияти ақвоми ҳинду аврупоӣ ба назар мерасад, — ҳамин тавр баҳо додаанд муҳаққиқон.

Маҳз ҳамин махсусияти Саразм дар байни ёдгориҳои аҳди қадими кишоварзии Шарқи Миёна боиси таваҷҷӯҳи бостоншиносони мамолики гуногун гардид ва онҳо аз солҳои ҳаштодуми асри гузашта то кунун дар таҳқиқи он иштирок менамоянд. Дар заминаи бозёфтҳои Саразм чандин конфронсҳои илмӣ дар дохил ва хориҷи мамлакат баргузор шуданд. Ҳанӯз соли 1982 дар ҳамоиши илмии байналмилалии Шӯравию Фаронса дар мавзӯи «Маданияти қадимии Бохтар», ки дар Душанбе доир шуда буд, маърӯзаи аввалин муҳаққиқ ва кашшофи Саразм Абдуллоҷон Исҳоқӣ дар мавзӯи «Омӯзиши ёдгории аҳди қадими кишоварзии Саразм дар водии Зарафшон» мавриди таваҷҷӯҳи хосаи бостоншиносони ватанию хориҷӣ қарор гирифт. Маҳз дар ҳамин конфронс бостоншиноси машҳури Фаронса Жан Клод Горден хоҳиши иштирок дар омӯзиши Саразмро баён дошт ва бо пуштибонии президенти Академияи илмҳои ҷумҳурӣ, зиндаёд Муҳаммад Осимӣ аввалин экспедитсияи бостоншиносии Тоҷикистону Фаронса ба таҳқиқи Саразм шурӯъ намуд. Минбаъд ин ҷо бостоншиносони машҳури Фаронса, Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Русия, Италия, Олмон, Ўзбекистон таҳқиқоти пурарзишро анҷом доданд ва натиҷаи омӯзиши муҳаққиқони ватанию хориҷӣ дар якчанд ҳамоишҳои байналмилалии илмӣ дар Душанбе, Панҷакент, Амрико, Фаронса, Русия, Туркманистон, Италия, Эрон, Африқо баррасӣ гардида, дар ин замина рисолаҳои зиёди илмӣ низ таълиф шудаанд. Аз ҷумла, дар ҳамоиши илмии байналмилалие, ки соли 1994 дар Панҷакент доир гашт, олимони варзидаи ватанӣ ва хориҷӣ ба хулоса омаданд, ки ин ёдгории бостонӣ таърихи беш аз 5500-сола дорад. Инро бозёфтҳо ва таҳқиқоти баъдинаи Саразм низ собит намуданд. Хуллас, Саразм бо бозёфтҳои нодир, бо таваҷҷӯҳи хосаи бостоншиносии ҷаҳонӣ дар байни ёдгориҳои аҳди қадим ҷойгоҳи хосаи худро соҳиб гаштааст ва ҳамасола мавриди назари олимон ва сайёҳон қарор мегирад.

Баъди ба истиқлол расидани Тоҷикистон таваҷҷӯҳ ба ҳифзи ёдгориҳои таърихӣ, аз ҷумла Саразм, бештар гашт. Сарвари давлат дар ҳар сафари худ ба Панҷакент аз Саразм боздид ба амал меорад. Натиҷаи ҳамин таваҷҷӯҳ аст, ки 21 сентябри соли 2000 бо қарори Ҳукумати ҷумҳурӣ Саразм ҳамчун маркази ташаккули маданияти кишоварзӣ, ҳунармандӣ ва шаҳрсозии тоҷикон мамнӯъгоҳи таърихию бостоншиносӣ эълон гардид. Баъдан бо маблағгузории Ҳукумати кишвар болои панҷ мавзеи ҳафриётшуда ва минбаъд таҳқиқшавандаи Саразм айвонҳои бузург сохта, ҳудуди ёдгорӣ панҷарабандӣ гардид. Маҳз бо талошҳои пайгиронаи Пешвои миллат соли 2010 ёдгории Саразм ба рӯйхати мероси фарҳанги умумибашарии созмони ЮНЕСКО шомил гардид. Таҷлили 5500- солагии ин ёдгории беназир низ аз ибтикороти беназири Пешвои миллат аст.

Ҳоло бошад Саразм тоҷикону Тоҷикистонро ба оламиён бештару беҳтар муаррифӣ менамояд ва омодагӣ ба таҷлили 5500- солагии он ҳамчун маркази ташаккули маданияти кишоварзӣ, ҳунармандӣ ва шаҳрсозии гузаштагони мо вусъат меёбад. Бунёди осорхона, дарвозаи боҳашамат, азнавсозии панҷарабандии ҳудуди ёдгорӣ, сохтмони роҳу роҳравҳо, сабзу хуррамгардонии атрофи роҳи ёдгорӣ ва иншооти зиёде дар шаҳри Панҷекат аз ҷумлаи корҳое мебошад, ки ҳоло идома доранд.

Ба ҷои хулоса суханони чанде аз бостоншиносони машҳурро оид ба мақоми ин ёдгории беназир, ки ҳанӯз соли 1994 баён карда буданд, манзури хонандагон менамоям.

Вероника Шиле — санъатшинос, устоди донишгоҳи Сорбонна (Фаронса):

- Бозёфтҳои Саразм, бахусус ороишоти занон, ки аз қабристон ёфт шудаанд, беназиранд.

Ю.Заднепровекий — бостоншинос (Русия):

- Мо Саразмро бузургтарин ёдгории қадимаи тоҷикон меҳисобем… Бо ёфт шудани Саразм саҳифаҳои ҳанӯз номаълуми таърихи халки тоҷик боз гардиданд.

Пол Бернар — бостоншинос (Фаронса):

- Ҳафриёт ба таври раднопазир исбот менамояд, ки водии Зарафшон маркази бузурги фарҳангӣ ва тиҷоратии Осиёи Миёна мебошад.

А.Аскаров — бостоншинос, узви пайвастаи Академияи илмҳои Ўзбекистон:

- Саразм бузургтарин кашфиёти аср дар соҳаи археологияи Осиёи Марказӣ мебошад.

Р.Мунчаев — бостоншинос (Русия):

- Ба мо муяссар гардид, ки дар симои ҳафриёти Саразм ва бозёфтҳои осори маданияти моддии он маркази нави тамаддуни қадими халқи тоҷикро бубинем.

                                                                                     Турдибой СОЛЕҲЗОДА,

                            роҳбари дафтари матбуоти

КИ ҲХДТ дар шаҳри Панҷакент

Тозагию озодагӣ – усули пешгирии вируси тоҷдор

Имрӯз ҷаҳонро шабаҳе фаро гирифтааст, ки на абарқудратонро мешиносаду на сарватмандон ва на бечорагонро. Сухан аз вируси тоҷдор бо номи COBID-19 меравад, ки тибқи хабари расонаҳо  садҳо давлатҳои ҷаҳонро фаро гирифтааст.

444445

Роҳи хиёнаткор — сарбаста

Дар замони муосир гурӯҳҳои экстремистиву террористӣ ҳамчун зуҳуроти динӣ номатлуб мехоҳанд, дар кишварҳои гуногун реша давонда, мафкурраи аъзои ҷомеа, бахусус ҷавононро заҳролуд ва ба сафи худ шомил намоянд.

17055673_303

Ҳукумати Тоҷикистон – дар фикри ҳимояи шаҳрвандон

Ягон кишвари дунё сад дар сад аз паҳншавии бемории короновирус эмин намебошад. Хушбахтон, то ба имрӯз дар байни кишварҳои Осиёи Марказӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Туркманистон бемории короновирус ба қайд гирифта нашудааст.

ҲАР ГАҲ, КИ АҶАЛ ДАРОЯД АЗ ПЕШУ ПАСАТ

Маълум аст, ки дунё дар гирдоб ва офати маргбори коронавирус  дармонда роҳи наҷотро ҷустуҷӯ дорад. Кишварҳои абарқудрат ва ташкилотҳои муътабари ҷаҳонӣ  ҷиҳати коҳиш додани ин вабои аср, тадбирҳои мушаххас андешида истодаанд.