Рубрики
Мақола

ХОИНОНИ ИҒВОАНГЕЗ

Хоини миллат Кабирии лаънати. Ту аз хориҷи кишвар истода нодидаву нафаҳмида касеро ё чизеро гунаҳгор накун. Мо мардуми тоҷик, ки солҳои зиёд бо аҳолии ҷумҳурии Қирғизистон ҳамсарҳад ҳастем, бо ҳам дӯсти доштем ва дӯстии мо то ҳамон андозае буд ки ҳатто бо ҳам дар чорабиниҳои фарҳангӣ ва идҳои миллии ҳарду давлат иштирок мекардем. То имрӯз мардуми давлати ҳамсоя аз марказҳои хизматрасонии мо, бозору мағозаҳо ва ҳатто аз беморхонаҳои мо истифода мебурданд. Имрӯз ки байни аҳолии давлати ҳамсоя ва аҳолии тоҷик камтар нофаҳмие ба вуҷуд омадааст ту хоин бо суханони фитнаангези худ ҳаракат накун, ки моро ба муқобили ҳукумати ҷумҳурӣ бархезони. Мо худ шоҳиди амалҳову корҳои имрӯза ҳастем ва он суханоне ки ту мегӯи ман бо бовари гуфта метавонам ки касе ба сафсаттаҳои ту бовар намекунанд. Зеро ки бо дастгириву пуштибонии Пешвои муаззами Миллат ин бесарусомониҳо аллакай бартараф карда шуданд ва аз ҷанги ба амал омада ягон ному нишоне нест. Инро мо мардуми Хистеварз чи хеле ки ту иброз дори (Қистақуз) бо чашми худ дида истодаем ва мардум ду кишвари ҳамсоя имрӯз дар фазои ором бо кору зиндагии худ машғул ҳастанд. Он чие ки ту гуфта истодаи дар даҳонат мемонад. Зеро ки дар урфият мегӯянд: “Шунидан кай бувад монанди дидан”

Ҷурабоева М. – аъзои гурӯҳи тарғиботӣ

Рубрики
Last News Мақола

БОБОҶОН ҒАФУРОВ: ЗИНДАВУ ҶОВИД МОНД ҲАР КИ НАКУНОМ ЗИСТ…

То умр бувад хизмати халқам бикунам,

Аз таҳти дилу ғайрату шавқам бикунам .

Меҳри Ватанам чу меҳри модар бошад,

Ман хизмати ӯ бо ҳама шавқам бикунам.

ёБале, ин буд шиори зиндагии бобоҷони азизу меҳрубонам – иштирокчии ҶБВ Раҳмонов Ҳомидҷон. Дар ҳақиқат, то рӯзҳои охирини умр ба халқу Ватан хизмат карданд, онро обод намуданд… Соли 2010 он касро ба соати тарбиявӣ, ки дар мавзӯи “Қаҳрамонони Ватан” буд, даъват намудам.Баъд аз ба ҷо овардани одоби мулоқот хонандагон дар васфи Ватан, Тоҷикистон, қаҳрамонон ба шеърхонӣ шурӯъ намуданд. Меҳмони олиқадри мо бошанд аз ҷояшон бархестанду дар тахтаи синф се ҷумларо навиштанд:

Ватанро дӯст медорам.

Ватанро обод мекунам.

Ба Ватанам хизмат мекунам.

“- Бачаҳои азиз, ана ҳамин се ҷумларо ман вақте ки хонанда будам, дар назди омӯзгорам навишта, ваъда дода будам, ки аз рӯйи ҳамин амал мекунам. Ба фикрам ваъдаи хилофӣ накардам. Аз қироати шеърҳоятон фаҳмидам, ки Шумоён низ ҷавонони ватандӯст ҳастед ва ҳамеша ба Ватанатон содиқона хизмат намуда, онро боз ободу зеботар мегардонед” ба хонандагон муроҷиат намуда, сӯҳбатро оғоз намуданд.

– Ман Раҳмонов Ҳомидҷон соли 1925 дар оилаи колхозчӣ ба дунё омадам. Таҳсили ибтидоиро дар мактабҳои №33 ва №1 гирифта, аз сабаби вазнинии шароити оилавӣ ҳамдар колхози “Қизил қаҳрамон” колхозчӣ шуда кор мекардам, ҳам таҳсилро давом медодам.

Соли 1941 Германияи фашистӣ ба Иттиҳоди Шӯравӣ аҳдшиканона ҳуҷум кард. Аз рӯзҳои аввали ҷанг мехостам ба ҷанги

душмани ғаддор равам , аммо синну солам мувофиқ наомад.Танҳо моҳи декабри соли 1942 маро ба армияи амалкунанда даъват мекунанд. Аз моҳи феврали соли 1943 дар ҳайати армияи амалкунандаи фронти якуми Украина дар озодкунии шаҳрҳои Киев, Лвов, Кракови Полша иштирок намудам. Пас ҳамроҳи қисми ҷангии худ аз ағбаи Дукел гузашта, ба озодкунии хоки Чехославия шурӯъ намудем. Рӯзи Ғалаба 9-майро дар Прага пешвоз гирифтем.

Баъди хотимаи ҶБВ то соли 1950 дар Украинаи Ғарбӣ бо боқимондаҳои дастаҳои бендировчиҳо баҳри барқароркунии Ҳокимияти Шӯравӣ ҷангидем.Соли 1950 аз сафи Армия баргашта, ба курси ронандагӣ дохил шуда, касби ронандагиро пеша намудам. То ба нафақа баромаданам дар заводи ширии ш.Хуҷанд ва трести “Тоҷик зеленстрой” ронандагӣ намудам.

Соли 1964 дар ҳаёти ман ду ҳодисаи хотирмон рух медиҳад. Ҳамон сол аз Чехославия хабар меояд, ки барои қаҳрамониҳои ҷангӣ дар ағбаи Дукел бо медали “Ағбаи Дукел” ва барои ҳиссагузорӣ дар азхудкунии Мирзочӯли тоҷик бо “Ифтихорнома”-и фахрии Шӯрои Олии ҶТ мукофотонида шудаам.

Ба фикрам хаста шудед, бобоҷон. Биёёед, каме ман ҳам нақл кунам: Барои қаҳрамонӣ ва корнамоиҳои ҷангӣ Раҳмонов Ҳомидҷон бо ордени “Шараф” дараҷаи 3, ду медали ҷангии №Барои Шуҷоат” медали “Кори мо дуруст аст, мо ғолиб омадем” ва зиёда аз 10 медалҳои юбилейӣ мукофотонида шуданд. Дар давраи нафақа дар Донишгоҳи давлатии ҳуқуқ бизнес ва сиёсати Тоҷикистон адои вазифаҳои посбонӣ ва боғбониро ба ӯҳда доштанд. Дарахтони мевадор, гулҳои зебо маҳсули меҳнати бобои гулпарварам ҳаст. . Баъд хонандагон боз саволҳо доданду ҷавоби пурра гирифтанд. Соати тарбиявӣ бо насиҳат ва дуои қаҳрамони ватандӯст ба охир расид.

Аз ин рӯзҳои хотирмон 11 сол гузашт, лек суханон ва симои қаҳрамононаи бобоҷони ордендорам ҳанӯз ҳам дар гӯшам садо медиҳаду дар назарам пайдост.

Бисёр орзу доштанд, ки 65 – солагии Рӯзи Ғалабаро дар Маскав ҷашн гиранд. Ба орзуяшон расиданд. Аз сафар баргаштанду ягон рӯзи холигӣ надоштанд. Ба куҷое, ки даъват мешуданд, рафта маҷлису вохӯриҳоро бо сӯҳбатҳои гармашон гармтар менамуданд. Охирин рӯзе, ки ман бобоямро хурсанд ва ҳам хеле хушҳол дидам ба ҷамъомади “Рӯзи оила”-и ноҳиявӣ даъват шуданашон буд. Ҳамон рӯз ҳамроҳи модаркалону амаки шодравонам бо либосҳои идона гусел намудем. Баъди се рӯзи ин хурсандӣ, яъне 16 майи соли 2010 риштаи умри бобоҷонам канда шуд. Лекин риштаҳои меҳру муҳаббати самимонаашон нисбати пайвандон, қаҳрамониҳои шуҷоатмандонаашон баҳри халқу Ватан ҳеҷ гоҳ канда нахоҳад шуд.

Зиндаву ҷовид монд ҳар кӣ накӯном зист,

К-аз ақибаш зикри хайр зинда кунад номро!

Солиева М. – мудири шуъба занони

КИ ҲХДТ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

 

 

 

Рубрики
Last News Мақола

БОБОҶОН ҒАФУРОВ: РОДМАРДИ ВАТАН

Рӯзгори пурбаракату зиндагии ибратомӯзи Абдуҳамид бобои 95 соларо дар ҷамоати деҳоти Ёва нафаре нест , ки нақлу ҳикоя накарда бошад. Ӯ ягона нафарест, ки лаҳзаҳои пуршиддати ҷанги хонумонсӯзро барои имрӯзиён қисса мекунад. Бахшида ба 76-солагии Рӯзи Ғалаба мо тасмим гирифтем, ки аз ҳаёту фаъолити ин родмарди Ватан қисса намоем.

Юлдошев Абдуҳамид 10 январи соли 1926 дар оилаи деҳқон чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Дар синни 5- солагиаш аз модари мушфиқ ва дар синни 6 – солагӣ аз падари бузургвораш ятим мондааст.

Ӯро модаркалони азизу меҳрубонаш ба оғуши худ гирифта, тарбия намудааст. Мактаби миёнаро то синфи 4-ум давом дода, дар синни 13-14 солагиаш фаъолияти меҳнатиашро дар колхози “Қизил қаҳрамон” ҳозира хоҷагии ба номи Ҷ.Расулов оғоз намудааст. Вақте ки Ҷанги Бузурги Ватанӣ сар мешавад чандин маротиба ба коммисариати ҳарбӣ муроҷиат намудааст, ки ӯро ба фронт сафарбар намоянд. Аммо бо сабаби хурдсол буданаш, хоҳиши ӯро рад мекардаанд. Соли 1943 коммисариати ҳарбии ноҳия ӯро низ ба фронт даъват намуда, ба шаҳри Алма-Атои Ҷумҳурии Қазоқистон фиристода, дар он ҷо 6-моҳ дар ротаи автоматчиҳо таълим гирифта, баъд дар ҳайати дивизияи 89-ум хизмат намудааст.

Ӯ ҳамроҳи ҳамяроқонаш барои аз душман озод намудани давлати Полша саҳм дошта, сипас иштирокчии ҷанг дар шаҳри Кенсберг ва дигар шаҳрҳои Германияи фашистӣ ҷангидааст. Дар он замон ӯро адютанти кумондони полк тайин намудаанд. Дар давоми хизмат бемор мешавад ва ӯро ба шаҳри Алма-Ато барои табобат мефиристанд ва дар онҷо ғалабаро истиқбол мегирад.

Юлдошев Абдуҳамид моҳи июли соли 1946 ба Ватани худ бо сари баланд баргашта, фаъолияти кориашро боз дар колхози “Қизил-Қаҳрамон”давом дода, курси 3 моҳаи “Замбӯрпарвари”-ро хатм менамояд. Ӯ се сол дар колхоз ҳамчун “Занбӯрпарвар” фаъолият бурда, баъдан ҳисобчӣ ва бригадири бригадаи пахтакорӣ, боғбон ва мудири анбор шуда кор кардааст.

Аз соли 1986 ба нафақа баромада бо хоҳиши раиси хоҷагӣ то соли 1987 кор карда, аз соли 1999 то соли 2013 ҳамчун раиси собиқадорони ҷангу меҳнат дар ҷамоати деҳоти Ёва фаъолият бурдааст.

Ҳоло бошад дар ҳалқаи дӯстон умр ба сар бурда, дуогӯи осудагии Ватану халқи азизамон мебошад. Мо низ занону бонувони ҳизбии ноҳия аз чунин қаҳрамон ифтихор мекунем.

Бобои Абдуҳамидро аз номи кулли ҳизбиёни ноҳия бо Рӯзи Ғалаба табрику муборакбод намуда, барояшон тансиҳативу умри дароз хоҳонем.

Азимова Ороста –мудири шуъбаи умумии КИ ҲХДТ дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров

Рубрики
Last News Мақола

Ворух- марзи номуси ҳар тоҷикистонӣ

             Ин субҳ вақте ба кор меомадам мӯйсафеде аз ман суол кард, ки муаллим  дар Исфара чӣ гап, тинҷӣ шуд? Ба ӯ вазъиятро аз рӯи шунидаю хондаҳоям шарҳ додам.

             Дидам, ваҷоҳаташ тағйир ёфт, мушташро гиреҳ кард ва гуфт:- Ман ҳозира худаш ба Ворух меравам.

             Ин нидои дили  танҳо ин мӯйсафед нест. Субҳи имрӯз раиси ташкилоти ибтидоии ҳизбии “Ватанпарвар”, ки милисаҳои мустаъфиро сарҷамъ мекунад, Соҳиб Юнусов ба Кумитаи иҷроияи шаҳрии ҳизб омада, изҳор дошт , ки 64 нафар аъзоёни ташкилоти ибтидоӣ омода ҳастанд ба Исфара раванд ва дар паҳлӯи сарҳадбонон ва мардуми Воруху Чоркӯҳ қарор гиранд.

            Аз дирӯз бегоҳ садҳо  нафар ҷавонмардони Панҷакент, ки байнашон  фаъолони ҲХДТ низ ҳастанд, назди комисариати ҳарбии шаҳр ҷамъ омада, омодагиашонро барои  кӯмак ба нерӯҳои марзбони кишвар изҳор менамоянд.  

            Ин ҷоро маркази иттилоот низ ном бурдан мумкин аст. Ҳар хабари аз шабакаҳои иҷтимоӣ ва хабаргузориҳо расидаро баррасӣ мекунанд.  Онҳо  хабари захм бардоштани раиси шаҳри Исфара Баҳоваддин Баҳодурзодаро аз тири  ҳамсояҳои нохалаф шунида, даст ба дуо бардошта, сиҳатии комили ӯ ва дигар маҷрӯҳонро аз даргоҳи Худо талаб карданд.

             Ворух имрӯз тамоми Тоҷикистонро сарҷамъу муттаҳид сохтааст. Ин шаби моҳи шарифи Рамазонро садҳо нафар ҷавонмардони Масчою Деваштич, Кӯлобу Панҷекат ва дигар манотиқи Тоҷикистон дар майдонҳо рӯз карда, омодагиашонро барои пайвастан ба сафи муҳофизони Ватан изҳор доштанд.

            Мардуми мо аз азал сулҳдӯсту бомуросо ҳастанд ва ба гуфтаи устоди зиндаёд Лоиқ ба сари ҳеҷ касе лашкар накашидаем. Имрӯз низ мо дар Исфара даъвои замини ҳамсояҳоро надорем, аз марзу хоки худ ба ҷон ҳимоят мекунем ва бовар дорем, ки дар ниҳояти кор ҳамсояҳо сари мизи музокирот менишинанд ва ё бо ҷасорату мардонагӣ ҳамсояи пархошгарро ба ин водор мекунем.

             Тибқи хабарҳои расида ҳоло тарафҳо ба қарор омадаанд, ки ба музокирот пардозанд. Умедворем он бо муросою мадоро ба анҷом мерасад ва мардуми ду тарафи сарҳад бе тарсу хавотирӣ аз ҳамдигар умр ба сар баранд.

                                                                                                              Т. Солеҳзода,

                       котиби дафтари матбуоти КИ ҲХДТ дар шаҳри Панҷакент

Рубрики
Last News Мақола

Ғояҳои ватандўстона дар эҷодиёти Мирзо Турсунзода

  • Адабиёти қарни 20-и тоҷикро бе шеъри оламгир ва фаъолияти муассири ҷамъиятиву сиёсии устод Мирзо Турсунзода тасаввур намудан маҳол аст.

           Эмомалӣ Раҳмон

   Ғояи ватандўстона дар осори тамоми намояндагони адабиёти классикиву муосири тоҷик баръало ҷилвагар аст.

 Осори устоди сухан, қофиласолори назми муосир, тӯдакаши соҳибсалиқаи каломи бадеъ, адиби рангинхаёлу ширинбаён ва инсони дардошнову вассофи сулҳу ваҳдати оламиён – Мирзо Турсунзода саршор аз ғояҳои ватанхоҳист.  Номи Турсунзода парчами ифтихор ва ашъори баландмазмунаш малҳами қалби дардмандону садои марғуладори ў силоҳи беҳтарини роҳи озодист . Шоир тавонист, ки тавассути ашъори пурғановати хеш ба хонандагон зебову назаррабо будани табиати диёр, нақшу ҷилваи ёр, сарсабзии дараву лолазори кўҳсор ва офтоби тобони нурборро бо тамоми зебоиҳояш инъикос кунад. Ҳар як шеъри Турсунзода як соҳаи мавзўи ватанхоҳиро дар бар мегирад ва ҳама якҷо дар пеши назари мо муҳаббат ба Тоҷикистон  ва саҳми меҳнаткашонро дар ободу зебо кардан ва дифоъ намудани он нишон медиҳад.

 Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон осори Турсунзодаро яке аз беҳтарин намунаи васфи ғояҳои ватандўстӣ, озодиву истиқлолият, сулхоҳӣ, ваҳдату ягонагӣ ва инсондўстӣ номидаанд.

         Муҳаббати Ватан ба дили шоир гўё бо шири модар ворид гардида буд. Зеро :

Шеър гўям , ояд аз шеърам садои модарам,

Деҳа гўям, бар сарам ояд  ҳавои модарам…

Яке аз вижагиҳои ашъори Мирзо Турсунзода мавзўи сулҳу амнияти ҷаҳонӣ ва мубориза барои таҳкими он мебошад.Аз ин ҷост, ки дар таърихи адабиёти тоҷик шоирро ҳамчун мунодии сулҳ ва якдилии халқу миллатҳо мешиносанд. Ў бо эътирофи худ «Суруди сулҳ»-ро бо хуни дил иншо мекунад, то он чун силоҳи муқтадир ҷангҷўёнро шармандаи рўи ҷаҳон гардонад. Барои шоир сулҳ беҳтарин неъмати зиндагӣ, лабханди кўдакон, қуввати ҷавонон ва хотири осудаи муйсафедон аст;

                    Сулҳ истиқболи фарзандон бувад,

                    Хотири ҷамъи куҳансолон бувад…

Садоқат ба Ватан намунаи олитарини ахлоқи шоир гардида буд. Аз ин рў аз ҳамаи асарҳои ў бўи димоғпарвари Ватан меояд. Шоир дар ҳар гўшаю канори олам ба номи Ватан, бо ишқи саршори ёру диёр умр ба сар мебарад. Худи шоир дар шеъри «Ватан» гуфта:

           Ватан дар ҳар куҷо омад ба сар форам ҳавои ту

           Ман аз он сўи уқёнус бишнидам садои ту.

           Агарчи дар миён тўфону мавҷи баҳрҳо бошад.

           Вале омад ба гўши ман садои рўдҳои ту…

Турсунзода на танҳо ошиқи Тоҷикистон буд, балки умуман заминро, ки макони зисту зиндагист, дўст медошт:

               Дар фазо парвоз кардам гарчи дар рўи замин,

               Чашмро аммо намекандам ман аз сўи замин…

Шоир таъкид мекунад, ки замин чун гаҳвора ўро ба оғўш гирифта тарбият кард ва ба рушду камол расонд. Ў гирди ин заминро ба хотири сулҳ ва хотири дўстии халқҳо ва ба хотири осудагии мардумон давр бизад.  

             Чун ниҳодам пои худро бар сари хоки Ватан,

             Борҳо бўсидам аз рухсораи поки Ватан.

             Муддате будам агарчи дур , аммо ёди он,

             Мевазонидам ба сар боди фараҳноки Ватан. 

  Мирзо Турсунзода муҳаббати обу хоки Ватанро ҷавҳари ахлоқи пок , ҷавҳари ягонагии шоиру Ватан мешуморад. Ба ақидаи шоир ҳар касе ки ба Ватани худ содиқ бошад, дорои ахлоқи ҳамида аст. Ин аст,ки худи шоир низ ҳаргиз аз Ватан ҷудо набуд ва ҳамеша дар дили Ватан қарор мегирифт;  

                …Ба мисли гўшту нохун ҳамеша бо Ватан будам,

                  Агарчи нисфи умри беҳтаринам дар сафар бигзашт.

 Шоир амру супоришҳои  Ватанро аз ҳама волотар мешуморад. Маҳз бо хоҳиши Ватан ў сафар ба мамолики ҷаҳон карда , дар байни халқҳо ғояҳои сулҳ, дўстӣ, бародариро тарғиб кардааст; 

Мо сафар дорем бо амри  Ватан,

Бо супоришҳои халқи хештан.

Дўстиро ҷустуҷў дорем мо,

Аз амонӣ  гуфтугў дорем мо…

Мирзо Турсунзода  Ватанро пушту паноҳи  халқ , мураббӣ  ва тарбиятгари одамон мешуморад ва таъкид мекунад, ки ин Ватан фарзандонашро аз зулму асолат эмин медорад; 

Дар Ватан фарзанди мо бадбахт нест,

Модари  ў ҳам зани сарсахт нест. 

Шоир чандин кишварҳои ҷаҳонро дида бошад ҳам , дили ў ҳамеша сўи Тоҷикистон  буд.  Ҳар бор вай аз сафар ба Ватани худ бо пазмониву дидори нав бармегашт. Бозгашт ба Ватан барояш хурсандии беинтиҳо мебахшид; 

Омадам бар Тоҷикистони азиз,

То бубинам рўи ёрони азиз…

…То тавонам халқро ёрӣ диҳам ,

Аз зафар , аз фатҳ ахборе диҳам. 

Турсунзода дар ҷое таъкид менамояд, ки Тоҷикистон Ватани азиз ва маҳбуби ўст . Вай дар ҳамин ҷо ба дунё омада, ба туфайли ғамхории  Ватан ба камол расидааст. 

Дар ҳамин ҷой ёфтам авҷу камол,

Дар ҳамин ҷой зиндагии безавол. 

Ғояҳои ватандўстӣ  инчунин дар достонҳои Мирзо Турсунзода аз яке то дигаре равшану возеҳтар ва пурраю мукаммалтар мегардиданд. Шоир тавонист тавассути осори оламгираш васфи Ватан аз дилу ҷон бикунад ва кўшиш бар он дод, то дўстии халқҳоро дар якдигарфаҳмӣ бубинад.  Тавонист ин нуктаҳоро аз дидаҳои худ манзури халқ бикунад, тавассути суханаш , ки суфта буд,тавассути  қаламаш, ки дар васфу тараннуми Ватан рангрехта  буд.  Ў тавонист, гирдогирди олам сайр бикунад , васф бикунад дустиро, ростиро, якдигарфаҳмиро. Ҳар куҷо рафт, мужда мерасонд: муждаи сулҳу амният, муждаи дӯстиву рафоқат ва аз минбарҳои баланд бо ифтихор номи Ватанро мегирифт. Тавонист мазаммат кунад душманеро, нохалаферо , ки беватан асту оромии Ватанро халалдор месозад. 

Турсунзода шоири умумиҷаҳонист, зеро ҳамеша барои истиқлол, дўстӣ, эҳтироми байни миллатҳо мубориза бурдааст. Васлгари дилҳо , ҳамдаму ҳамнафаси мардум буд ва садои дили халқро суруд.

Бозор Собир барҳақ ин мисраъҳоро ба ў бахшидааст; 

Халқ бар шеъри тару бар гармии дидори ў,

Чун ба иқлими Ватан бисёр одат карда буд.  

Ҳар куҷое буд Турсунзода Мирзо халқ буд,

Ҳар куҷое халқ буд Мирзои Турсунзода буд. 

Осори гаронбаҳою пурарзиши Мирзо Турсунзода барои насли имрӯз мактаби омӯзишу тарбия аст, зеро ҳар ҳарфаш , ҳар садою ҳиҷояш ҳисси хештаншиносӣ, худогоҳии миллӣ, ватандӯстию меҳанпарастиро дар дили хонанда бедор месозад. Боварӣ дорам, ки назми оламгираш то ба дуриҳо бегазанд боқӣ мемонад, дар дили инсонҳо ошён мегузорад ва  наслҳои минбаъдаи ояндасози миллатро тарбият хоҳад кард.    

               Ошён гар мегузорӣ, дар дили инсон гузор,

               Аз раҳи меҳру вафову аҳди бепоён гузор.

                                                            Фирӯза Шерматова –

                                                         муовини раиси кумитаи иҷроияи ҲХДТ                     

                                                    дар шаҳри Конибодом

Рубрики
Last News Мақола

МИРЗО ТУРСУНЗОДА АДИБИ СУЛҲПАРВАР ВА ПАЙВАНДГАРИ ХАЛҚҲОИ ОСИЁИ ҶАНУБӢ ВА ОСИЁИ МИЁНА

Касе, к-ӯ боварии халқро арзанда мегардад,

Ба ҳар кас дӯстрӯ, ҳар хонаро зебанда мегардад. (М.Турсунзода)

Тоҷикон бо сарзамини зебоманзару мусаффояшон аз қадим чун миллати донишманд, бомаданият, босавод, ҷасуру тавону паҳлавон, косибу ҳунарманду деҳқон ва меҳмоннавозу меҳмондор шуҳрат доштанд. Бештари муаррихону нависандагон, гардишгарону тоҷирони дохиливу хориҷӣ аз ҷумла Роберт Мидлетон ва Ҳав Томас тоҷику Тоҷикистонро дар китобе зери унвони “Тоҷикистон ва қуллаҳои баланди Помир” ба таври хос зикр карда, хотироташонро муфассал баён кардаанд, ки хонанда метавонад аз онҳо истифодаи маънавӣ пайдо кунад. Чунонеки дар ҳикмати халқӣ омадааст, “Бузургон шиносанд қадри бузургон” масалест, ки ишора ба он мекунад, ки “қадри зар заргар шиносад, қадри ҷавҳар ҷавҳарӣ”. Барои миллати тоҷик ифтихор ва шарафмандист, ки ин миллат аз гӯзаштаи қадим дорои фарзандоне буд ва ҳаст, ки таърих онҳоро ҳеҷгоҳ фаромӯш нахоҳад кард ва набояд кунад. Зеро онҳо касоне буданд, ки тамаддун ва адабу фарҳанги миллати моро ба авҷи камол расонданд ва ба ҷаҳониён онро низ нишон доданд.

Дар байни ин фарзандони асили миллат боз касоне буданд, ки бо истифода аз неруи сухан тамаддуну фарҳанги моро ба ҷаҳониён шиносонданд ва исбот карданд, ки миллати тоҷик ҳамеша муқобили зулму ситам буда, озодихоҳӣ ва сулҳпарвариро дӯст медорад. Дар мисоли ин метавон устод Мирзо Турсунзодаро масал зад, ки то имрӯз хадамот ва кӯмакҳои башардӯстии ӯ дар таърих сабт аст. Ва ба қавли шоир…

Зиндаву ҷовид монд ҳарки накуном зист,

Аз ақибаш зикри хайр зинда кунад номро.

Мавриди зикр аст, ки чун шоир фаъолияти эҷодияш аз солҳои 30-ум маншаъ гирифта, Ватан ва ватандӯстиро аз пояҳои асосии худшиносӣ медонист ва онро дар шеърҳояш мудовим тарғибу ташвиқ кардааст.

Вале дертар тағйирёбии вазъияти геополитикӣ даврони пасоҷангӣ ва густариши ноадолатӣ ва чашмпӯшӣ аз ҳимояи ҳуқуқи мазлумону бечорагон рағбати эҷодии шоирро ба сӯи муноқишаҳову чолишҳои қораи Осиё овард, ки онро бо як раҳму дилсӯзӣ ва меҳру дӯстӣ дар зери садои Сулҳ тасвирбардорӣ карда халқиятҳову мардумонро ба тарафи озодии ҳақиқӣ роҳнамоӣ кардааст. Ҳамин меҳрубонияш буданд, ки имрӯз чун шоири сарояндаи сулҳу амонӣ ва дӯстии халқҳо ном баровард. Ӯро чун мунодии ҷаҳони безулму истисмор, беҷангу хунрезӣ, ҷаҳони инсонпарвар ва хоҳони хушбахтии инсон эътироф кардаанд, зеро марому мақсади аслиаш ҳимоя ва риояи ҳуқуқи мардумони мазлуму бечора буд, ки зери чархаи зулму ҷаҳолат ва бераҳмии ғосибону истеъморгарон қарор мегирифтанд.

Ин абармарди таърихро на фақат дар Тоҷикистони имрӯза, балки дар тамоми дунё хусусан манотиқи Осиё ва Африқо мешиносанд ва то имрӯз номи некашро ба ёд меоваранд. Зеро ӯ тавассути нерӯи сухан тавонист дар дили мардуми кишварҳои олам ҷой гирад ва бо ҳар нафаре бо забону фаҳми ӯ суҳбат кунад ва ҳар суханеро дар мақоми хеш ба мардум расонад. Ҳамин ҷасорату фасоҳати ӯ буд, ки дӯстони хуберо аз тамоми кишварҳои олам кашф кард, то ҷаҳонро ба чашми хирад бубинанду бисозанду бироҳанду бигзаранд. Ана ҳамин хирадмандон тавонистанд барои васл кардани аҳли башар камари ҳиммат банданд. Бо ҳамин орзуву ҳавас ин абардмарди таърих бо чунин дурдонаҳои ақлу нақл сари суфраи пур аз ганҷу ҳикмат зери шиори озодӣ, ободӣ, оромӣ ҷамъ шуда, барои васли наслҳои қораи Осиё ва Африқо бедорхобиҳо ва ранҷу заҳматҳо кашид то ноумедиҳои мардумони инҷоро ба хуршедҳои тобон роҳ кушояд ва ба қавли Мавлоно,

Эй басо коро ки аввал саъб гашт,

Баъд аз он бикшода шуд сахтӣ гузашт.

Баъди ноумеди басе уммедҳост,

Аз паи зулмат басе хуршедҳост.

Бо ҳамин азму иродаи матин вориди саҳнаи муборизаҳо шуда, ба мардуми олам ва алалхусус Осиё паёми сулҳу оромиро меоварад ва ба онҳо хитоб менамояд, ки бо ҳамин силоҳ метавон тухми ҷаҳлу ҷангро решакан кард ва ғолибиятро ба даст овард. Чунон ки мефармояд,

Менависам ман суруди сулҳро бо хуни дил,

Бо тапиданҳои беороми рӯзафзуни дил.

То яроқи тез гардида ба дасти дӯстон,

Ҷангҷӯёнро кунад шармандаи рӯи ҷаҳон.

Сулҳу амният таваллуд ёфт чун дар мулки ман,

Дӯст медорем мо онро ба монанди Ватан.

Ин паёми сулҳу озодӣ дар ҳоле садо медод, ки тамоми аҳли олам навакак аз садоҳои тубу туфанг ва чанкҳои вирусмонанди ҷанги ҷаҳонии дувум дар ҳоли халосӣ буданд. Бояд зикр кард, ки солҳои 1941-45 башарият зери зулму ситами ғоратгарон ва нафстпарастон қарор дошт, ки чу наҳанги даҳшатноку ваҳшатнок ҳамаро фӯру мебурд ва бӯи бади даҳонаш ҳанӯз ба машоми мардум мерасид.

Дар воқеъ баъд аз солҳои 1941-1945 вазъияти ҷаҳон куллан дигаргун шуда буд ва олам ба ду қисмат тақсимбандӣ шуд, ки ба истилоҳи дигар ҷаҳони ду қутбӣ, ки дорои ғояҳои мутафовит аст, ки ҳар як бо дидгоҳи худ нооримоҳои он даврро баррасӣ мекард. Он замон ҳамаи ҷаҳонро ваҳшату даҳшат фаро гирифта буд, ки таҳдиду хатарҳои пай дар пай мардуми сайёраро ба хатару ноамниҳо дучор мекард ва ҳеч кас тасаввур намекард,ки дар чунин ҳолоти сахту душвор касоне пайдо шаванду ба дарду захмҳои дили мардум давои оромбахш бахшанд.

Ҳамин солҳо Ҳиндустону Покистон барои озодихоҳӣ бархоста буданд ва барои расидан ба қувваҳои неруи солиму созанда бо ташаббуси Ҷавоҳирлол Неҳру дар Деҳлӣ конгресси байналхалқии халҳои Осиё даъват карда шуд, ки устод Турсунзода низ иштирок доштанд. Бештар ӯ дар суханрониҳояш иқтибосҳо аз андарзҳои Саъдӣ, Ҳофиз ва Хайём меовард ва ба сухани машҳури Саъдии ширинкалом “Бани одам аъзои якдигаранд” ҳамаро мутаассир мегардонид ва чунонеки омадааст,

Ту к-аз меҳнати дигарон беғамӣ,

Нашояд, ки номат ниҳанд одамӣ,

калому ҳадафашро ба шунаванда исбот мекунонд. Барои мубориза ва пешгирӣ аз хатарот ва роҳ надодан ба фоҷиаҳои навбати ташкилоте бо номи кумитаи умумиҷаҳонии муҳофизати Сулҳ таъсис дода шуд, ки намояндагони асосии онро олимон ва равшанфикрони тамоми дунё ташкил медоданд, ки Мирзо Турсунзода дар он чун узви фаъол интихоб шуда, то охири умр мунсифона бо дилу ҷон ва муваффақияти том хизмати пурсамар адо намуд.

Дар чунин лаҳзаҳои фоҷиавор барои башар суруди Сулҳи Турсунзода бо Садои Осиё пахш шуд ва бонги бедориро ба мардуми қораи Осиё меовард,

Осиё гӯяд сухан овози онро бишнавед,

Мавҷи дарё, ғӯрриши баҳри ҳамонро бишнавед.

Осиё бедор шуд, бедор тарки хоб кард,

Ростиву дӯстиро оқибат дарёб кард.

Аз Хитою Ҳинду Чин то мамлакатҳои Араб,

Менамояд Осиё сулҳу амониро талаб.

Воқеан агар ба рӯзгори эҷодии устод Турсунзода инсофона назарсанҷӣ кунем, бештари талошу мароқаш ба васлу ҳамгироии мардумони Осиё ва дӯстиву рафоқати халқиятҳои олам бахшида шудааст, ки натиҷаи ниҳоияш сабабу омили рушди ҳамгироӣ ва пайдо кардани ёрону дӯстони меҳрубону бовафо барои васлу рабти аҳли башар гардид ва ба қавли худи шоир,

Бингар он чун бо ҳақиқат ёр шуд,

Дӯсташ ҳам дар ҷаҳон бисёр шуд.

Мавриди зикр аст, ҳамин заҳамоти устод Турсунзодаро дӯсташ Файз Аҳмад Файз, шоир ва нависандаи машҳури покистонӣ чунин менигорад: “Ӯ қайд мекунад, ки аввалин бор Турсунзодаро дар Ҳиндустони соли 1949 дидам ва баъдҳо дар Москва ва Тошкент вохӯрдем. Турсунзода шахсияте буд, ки бо ҳама инсонҳо чи коргар чи адиб муносибати дӯстона мекард, зеро ӯ бо одамон бо чашму дил суҳбат мекард. Ёд дорам, боре ӯ дар яке аз шаҳрҳои Покистон бо коргарону дӯкондорон ба забони форсӣ-тоҷикӣ суҳбат менамуд ва онҳо ӯро мефаҳмиданд, зеро ӯ бо онҳо бо чашму дил суҳбат мекард. Мирзо Турсунзода на фақат шоири бузурги тоҷик, балки муътабартарин ва азизтарин намояндаи халқи тоҷик буд. Дар ҳама ҷо ӯро дӯст медоранд. Ӯ Ватани худро халқи худро дӯст медошт. Ҳарчанд ӯ бо забони классикии тоҷикӣ ғазал меофарид, лекин мавзӯҳои онҳо рӯзмарра ва муосир ва марбут ба сиёсат буданд, ки ин корро устод Лоҳутӣ шурӯъ карда буд”. Бо ҳамин қадршиносӣ ва меҳрубонӣ Файз Аҳмад Файз дар як ғазалаш бо каломи ширини форсии тоҷикӣ Турсунзодаро чунин васф кардааст,

Биё ёрам, ки чашмам музтариб баҳри тамошоят,

Куҷо рафтӣ, ки ёрон дар талоши омаданҳоят.

Зи мо рафтӣ валекин пеши олам дар миён ҳастӣ,

Ва бо мардум, ки мерақсанд дар тарзи суханҳоят…

Зи ту омӯхтам халқи ҷаҳонро ҳифзи ҷон кардан,

Китоби дӯстиро дилнишин кардам ба имоят.

Ба ёд овардаам як шеъри Бедил аз барои ту,

Ҳамин як армуғон овардаам баҳри таманноят.

“Нафас дар сина накҳатошёни хулди тавсифат,

Нигаҳ дар дида шабнампарвари боғи тамошоят”.

Мирзо Турсунзода дар ибтидои муборизаҳояш барои сулҳу дӯстӣ дар яке аз мақолааш соли 1951 чунин баён карда буд: “Миллионҳо одамони тамоми қитъаҳои дунё бо чашми умед ба мо менигаранд ва мо ҳеҷ як қувваи худро дареғ надошта, дар оянда ҳам байрақи муборизаи сулҳро дар дастамон маҳкам медорем… ва бо тамоми одамони софдили дунё дасти дӯстӣ дароз мекунем”.

Бо ҳамин хотир дар эҷодиёти Мирзо Турсунзода саҳифаи хоссае ба кишварҳои Ҳиндустон ва Покистон тасвир ёфтааст, ки дар рушд ва нумуи адабу фарҳанг ва робитаҳои таърих кумак мерасонад ва аз ҳар дуи ин миллати бузург даъват мекунад, ки роҳи сулҳу амниятро пеша карда, мардуми худро ба суи фардои нек роҳнамоӣ кунанд.

Чи тавреки зикр шуд адабу забони кишварҳо ва шахсиятҳои адабу фарҳанги онҳо, омили рафту омад ва рушди равобити мардумони сайёра буда, мукотиба ва дӯстии онҳоро нигоҳ ва ҳифз менамоянд. Зеро онҳо муаррифгар ва таблиғгари асосии рушд ва равобит ба шумор рафта, дар таҳкими адабӣ ва фарҳангӣ масъулият умда доранд. Лизо шинохт ва қадрдонии онҳо муҳим арзёбӣ мешавад, то чароғи дӯстии инсонҳо канда нашавад. Ҳамаи ин бузургони адабро метавон чун ифтихорнома ва санади дипломатияи мардумӣ донист, зеро онҳо ҳастанд, ки заминаи равобитро истеҳком бахшида, миёни кишварҳо қарордоди ҳасанаро барқарор месозанд.

Мавриди зикр аст, ки Тоҷикистон ва кишварҳои Ҳиндустону Покистон аз гӯзаштаи қадим робитаи адабӣ ва фарҳангӣ дошта, дар замони истиқлол муаррифгарони адабӣ ва ходимони ҷамъиятии онҳо заминаи рушди равобити ин кишварҳоро ба вуҷуд оварданд. Мисоли онро метавон дар корномаҳои эҷодиёти адабии адибони ҳамин кишварҳо мушоҳида кард.

Ходими ҷамъиятии Ҳиндустон Модан Моханлал Атал ва нависандаи он Навтеҷ Сингх корнамоҳои устод Турсунзодаро замони дидорашон аз Тоҷикистон ҳамчун хотираи нодир ёдоварӣ карда, ширинзабонӣ ва суҳбати озодонаашро мавриди накӯҳиш қарор дода, онро аз тамаддун ва меҳмоннавозии хоси мардуми тоҷик эътироф мекунанд.

Турсунзода дар вақти сафарҳояш ба Ҳиндустону Покистон хотироташро чун намунаи адаб ҷамъоварӣ карда, ба шакли китоб чоп мекунад, то мардумони олам аз ҳаёту зиндагии халқиятҳо ва орзуҳову омолҳои онҳо огаҳӣ пайдо кунанд. Зеро ӯ дар тамоми сафарҳояш ва вохӯриҳояш иродаи мардуми сулҳҷӯро дар Ҳиндустону Покистон ба чашми худ дидаву баён кардааст. Ҳамаи инро дар достони “Ҷони ширин” соли 1959 бо ёду зикри дӯстонаш ба мисли Николай Тихонов ва Файз Аҳмад Файз ба риштаи тасвир кашондааст.

Ҷони ширин, дар ҷавонӣ сохтем,

Хонае ҳарду ба ӯ дил бохтем.

Бингар он то рафт чун дигар шавад,

Хонаи тоҷик равшантар шавад.

Бингар он оғӯш чун во мекунад,

Во ба сӯи халқи дунё мекунад.

Во ба сӯи халқи дунё мекунад.

Аз қаҳрамониҳои Мирзо Турсунзода ин силсилаи шеърҳои «Садои Осиё» соли 1957 мебошад, ки дар он устод муҳимтарин воқеъаҳои ҳаёти байналхалқӣ дар давраи бедорӣ ва марҳалаи нави ҳаракатҳои озодихоҳии миллӣ, давраи бедорӣ ва шикасти бунёди мустамликадорӣ, ба истиқлолият соҳиб шудани бисёр халкҳои мазлуми Осиёву Африқо тасвир кардаст. Устод Турсунзода оиди масъалаҳои гуногуни адабиёт ва мавзӯъҳои сулҳу амният ва дӯстии халқҳо як қатор мақолаҳои публитсистӣ навиштааст, ки дар шаклу қолабҳои гуногун интишор ёфтаанд.

Дертар дар соли 1958 созмони байналхалқии адабӣ зери номи Кумитаи якдилии халқҳои Осиё ва Африқо бунёд гардид, ки устод Турсунзода аз ташаббускорони аслии он буданд. Таҳлилу баррасиҳои дақиқ нишон медиҳад, ки мақсаду ҳадафи асосии ин созмон инкишоф додани муносибатҳои дӯстона ва рафоқату бародарӣ байни халқҳои Осиё ва Африқоро ташкил медод. Ва бо ҳамин иродаи матин устод Турсунзода азми сафар мекард ва аз одамони сайёра, вазъи пурпечутоби онон, нобаробарии ҳуқуқи онон ва муборизаҳои онон барои озодиву истиқлол содиқона суханпардозӣ мекард, ки то ҳол дар таърих ҳамаи ин заҳамоту бедорхобиҳо бар ҳимояи инсон зинда ва ҷовидон мондааст. Ӯ дар соли 1967 бо адиби урду забон Кришан Чандар мулоқот мекунад ва бо вай муяссар мешавад, ки Алӣ Сардор Ҷаъфарӣ, Роҷендра Сингҳ Бедӣ ва Маҷрӯҳи Султонпӯрӣ дар маҳфили “Мушоира” аз наздик суҳбат карда, шеърхонӣ кунад.

Бояд зикр кард, ки ин фарзанди фарзонаи миллати мо аз соли 1946 то рӯзи вафоташ раиси Иттифоқи нависандагони ҷумҳурӣ буд. Дертар дар соли 1951 ӯ чун академики АИ РСС Тоҷикистон интихоб шуд. Вале фаъолияти адабияш аз соли 1929 оғоз ёфта буданд.

Дар ибтидо устод Турсунзода дар жанри наср фаъолияти адабӣ мекард, ки дар саҳифаҳои матбуоти даврӣ бештар очерку ҳикояҳояш интишор меёфтаанд.Вале сабки махсуси суханварии шоир силсилаи шеърҳои «Қиссаи Ҳиндустон» мебошад, ки аз таассуроти сафараш ба Ҳиндустон нақл мекунад. Ин ҳама заҳамоту шаҳомати устод Турсунзода буданд, ки эшон соли 1948 барои «Қиссаи Ҳиндустон», «Рӯди Ганг», «Меҳмони мағрибӣ», «Тара Чандри», «Боғи муаллақ», «Дар ёди кас» сазовори Ҷоизаи давлатии собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ гардид.

Ин шоири маҳбубу сулҳпарвар аввалин маротиба ба сарзамини бостонии Ҳиндустон дар рӯзҳое ворид шуд, ки мардуми он бори ғуломии чандинсоларо аз дӯши худ дур андохта, ба истиқболи шафақи озодӣ қадам мегузошт. Бояд қайд кард, ки аваллин бор устод Турсунзода соли 1947 дар арафаи ҷашни истиқлоли Ҳиндустон барои ширкат дар Конфронси “Халқҳои Осиё” ба шаҳри Деҳли сафар кард. Вай дар ин бора дар муқаддимае, ки ба маҷмӯаи ашъори шоирони асри 20-и Ҳиндустон таҳти унвони “Назми дӯстони Ҳиндӯстонӣ” навиштааст, хотироташро чунин баён кардааст: “Бароям бори нахуст дар меҳмонии халқи ҳинд будан дар рӯзҳои таърихӣ ва хотирмон, ки ин мамлакати бузург ба озодии солиёни зиёд чашмдоштааш ноил мешуд, муяссар гардид.”

Устод Турсунзода бо чунин корнамоиҳо шуҳрати ҷаҳонӣ пайдо карда, солҳои 1960 ва 1963 сазовори мукофотҳо гардид. Барои корномаиҳои адабиву иҷтимоияш ӯ сазовор ба ордену ҷоизаҳо гардид ва ба хотири таҳкими сулҳ ва озодихоҳаш ӯ мушарраф ба Барандаи Мукофоти байналхалқии Ҷавоҳирлол Неҳру сазовор шуд, ки аз тарафи сарвазири Ҳиндустон хонум Индира Гандӣ дар соли 1967 ба устод Турсунзода супорида шуд.

Ин фарзанди фарзонаи миллати тоҷик дар давоми умри пурбаракаташ ба бисёр кишварҳои олам алалхусус ба Осиё, Африқо, Аврупо, Амрико сафар карда, дар чандин форуми конгрессу конфронсҳои бонуфузи байналхалқӣ фаъолона иштирок карда, суханронӣ кардааст.

Дар соли 1961 сазовори унвони ифтихории Шоири халқии Тоҷикистон ва барои хизматҳои бузург ва олӣ дар бунёди пояҳои Ватан ва ватандӯстӣ, инкишофи адабу фарҳанг ва тарғиби сулҳу дӯстии халҳои олам соли 2001 “Қаҳрамони Тоҷикистон” шарафёб гардид.

Бояд зикр кард, ки устод Мирзо Турсунзода 2 майи соли 1911 дар деҳаи Қаратоғи шаҳри Шаҳринав таваллуд ёфта, соли 1930 Дорулмуаллимини (Донишкадаи омӯзгорӣ) Тошкандро ба итмом расонд. Дертар ӯ ба ҳайси мудири шуъбаи умумӣ ва котиби масъули рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» онвақта ва муддате роҳбари қисми адабии Театри давлатии мазҳакаю мусиқии Ленинобод ба номи А.С. Пушкин адои вазифа кардааст.

Дар соли 1935 ӯ ба Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ба кор оғоз карда дар вазифаҳои мудири шуъбаи ташкиливу оммавӣ ва роҳбари шӯрои драманависон кору фаъолият кардааст. Ҳамин тавр устод Турсунзода дар соли 1939 раиси Сарраёсати ҳифзи сирри давлатӣ ва дертар соли 1943 сардори Раёсати санъати ҷумҳурӣ таъин гардид. Ин марди наҷибу сулҳпарвар аз соли 1934 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон буд, ки бо амри тақдир дар санаи

24 сентябри соли 1977 ин ҷаҳони ҳастиро падруд гуфт ва

дар оромгоҳи «Лучоб»-и шаҳри Душанбе ба хок супорида шуд.

Хулоса ин фарзанди фарзонаи миллат шахсияте буд, ки бо матонату ҷасорати олиаш дар қалби ҳамаи кишварҳои олам ҳамчун адиб ва шори озодихоҳ ва сулҳпарвар ҷой гирифта, то ҳол дар замири мардуми манотиқи Осиёи Ҷанубӣ аз ҷумла Ҳиндустон ва Покистон таҷассум ёфтааст.

Худи устод Турсунзода натиҷаҳои сафарҳои сисолаашро возеҳу ошкор баён карда, чунин ёдоварӣ мекунад,

Бо ҳамин ният ба Ҳиндустон сафар кардем мо,

Осиёро бо ҳамин ният назар кардем мо.

Бо ҳамин ният садои Осиё ояд ба гӯш,

Хуни халқи Осиё омад ба ҷӯш, омад ба ҷӯш.

Таҳлилу баррасиҳои осору фаъолиятҳои устод Мирзо Турсунзода ба мо имкон медиҳад, то онҳоро чунин хулосабандӣ кунем:

Ашъори Турсунзода дорои аҳамияти таърихӣ мебошанд, зеро худи шоир шоҳиди бевосита ва иштирокчии аксари онҳо буд ё аз шахсоне ном мебарад, ки дар воқеаҳо ҳузур доштанд.

Дар асарҳои Турсунзода маълумоти дуруст ва дақиқ дар бораи ҳунару фарҳанги мардуми он замон ва маҳфилу мушоираҳо ва муборизаҳои онҳо зикр шудааст.

Достонҳои “Ҷони ширин”, “Садои Осиё” ва ” Қиссаи Ҳиндустон” аз асарҳои барҷастаи таърихии ӯ ба шумор мераванд, ки кишварҳои Ҳиндустону Покистон ва қораи Осиёро ба тасвир кашидааст.

Ӯро метавон аз мубаллиғони фаъоли роҳи озодии Ҳиндустону Покистон ва Осиёву Африқо шуморид.

Ашъори дар мавзуъҳои иҷтимоӣ-ахлоқӣ эҷодкардаи Турсунзода барои омӯхтани таърих, ҳаёти сиёсӣ, маданӣ ва адабии мардумони Осиёи Миёна ва Осиёи Ҷанубӣ аҳамияти арзишманд дорад.

Бо чунин назарсанҷиҳо метавон устод Мирзо Турсунзодаро мунодии сулҳ, вассофи дӯстӣ, беҳтарин намунаи намояндаи мардумӣ донист, ки сазовор ба тамоми ҷоизаву нобелҳои ҷаҳонӣ мебошад. Зеро ҳамаи талошу хидматҳои ин марди адиб барои аз байн бурдани чолишҳову кашмакашҳо ва ноадолатии иҷтимоӣ буданд, ки ҳанӯз ҳам падидаҳои номатлуби он мушоҳида мешаванд. Шоири маҳбуби Тоҷикистони навин Муҳаммад Ғоиб устод Турсунзодаро шоири ширинбаён, вассофи сулҳ ва ҳомии тифлакону мазлумон шинохта, меҳрубонона чунин мегӯяд:

Ту меҷӯстӣ ба дарди бенизоми даври худ дармон,

Ту мебахшидӣ аз нав зиндагӣ бар тифлаки армон.

Ӯ дар ҷои дигар садои Сулҳи устод Турсунзодаро калид ва бонги хотимаи ҳамаи ҷангҳои аҳли башар дониста, ба инсоният чунин баён мекунад:

Шавад осудагӣ, монад ба ҳар ҷо сулҳ агар пояш,

Ҳама ҷанги ҷаҳонро менишонад сулҳ дар ҷояш.

Хулласи калом мо фарзандони Тоҷикистон ва аҳли башарро зарур аст, то аз дастурот ва роҳнамоиҳои устод Турсунзода кору пайкори худ гирифта, бо дуои неки нависандаи бузурги Қирғизистон Чингиз Айматов ба хотири шоири бузург, Мирзо Турсунзода, ки роҳи моро дар адабиёт бо нури илҳом ва эъҷозӣ сухан мунаввар кардааст, сари таъзим фуруд оварем. Зеро имрӯз мо ҳама аҳли сайёра дар деҳкадаи хурди ҷаҳонӣ зиндагӣ ва фаъолият мекунем, ки фазлу мақому манзалат ва меҳру вафову дӯстиву ҳамгироиро бояд қадрдонӣ кард, онро ба чашми хирад нигарист ва сокинонашро озоду ободу ором нигоҳ дошту ҳеҷгоҳ мардумозорӣ накард. Ба қавли устод Турсунзода,

Ошён гар мегузорӣ, дар дили инсон гузор,

Аз раҳи меҳру вафову аҳди бепоён гузор.

Адабиёт:

Маҷаллаи Шарқи Сурх солҳои 1948, 1949, 1950, 1951, 1952, 1953, 1954 1955.

Муҳаммад Ғоиб, Офтоби ифтихор, Душанбе, “Эр-граф”, 2019

Қурбонов Ҳ, Ҳаёт ва эҷодиёти Ҳафиз Ҷоландҳарӣ, Душанбе, Истеъдод, 2017.

Роберт Миддлетон, Ҳав Томас, Тоҷикистон ва қуллаҳои баланди Помир, Австралия, 2012.

Мирзо Турсунзода, Куллиёт, Мақолаҳо, Душанбе, Ирфон, 1985.

Мирсаид Раҳмонов,

ходими илмии

Шуъбаи Осиёи Ҷанубу Шарқии

Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупои

АМИТ

Рубрики
Last News Мақола

ЗИ ДУРӮҒ РӮЙИ АҚЛАШ БЕФУРӮҒ АСТ

Хабарҳо ва воқеаҳое, ки рузҳои охир тариқи сомонаҳо дар бораи нағмаву қаллобиҳои Иззат Амон пахш шуда истодаанд ҳамагонро ба ташвиш овардааст. Баъди боздошт шудани вай дар ҳамаҷо овозаву дарвозаҳои зиёданд. Чуноне, ки ба ҳамагон маълум аст тайи 20 сол аст, ки Иззат Амон дар Федератсияи Руссия ҳомиёни ҳуқуқ ва раиси Маркази муҳоҷирони тоҷикон дар Маскав асту фаъолияти ҳукумати имрӯзаи моро зери танқиди худ қарор медиҳад. Вай сӯйистифода аз вазифааш баъзе ҳадафҳои худро роҳандозӣ менамояд ва бо роҳи фиребу найранг маблағе, кимуҳоҷирон ба умед кор мекунанд беинсофона мегирад ва барои манфиати худ истифода мебарад. Таи чанд муддат Иззат Амон ғайб зада буд ва дар кофтукоб қарор дошт. Баъди аз Руссия депортатсия шудан вайро дар Тоҷикистон дастгир намуданд ва нисбати вай парвандаи ҷиноӣ кушоданд. Оилааш иброз дорад, ки Иззат Амон бегуноҳ аст ва дар ҳолати ҳабс шуданаш ба мақомотҳои болои муроҷиат мекунад. Вале онро бояд бигӯям, ки

Дурӯғ, эй бародар, магӯ зинҳор,

Ки козиб бувад хору беэътибор.

Иззат Амон худ, ки пешвоёни муҳоҷирон дар Русия аст ва бо ҳар ҳиллаҳо онҳоро сарнагун карда ба доми фиребу найранги хеш кашидааст имрӯз бошад ба он дом худаш афтод.Чуноне, ки мегӯянд “чоҳкан зери чоҳ” . Вай истифода аз он, ки муҳоҷирони бечора ҳуқуқҳои худро намедонанд бо ҳаргуна гапҳои дурӯғ онҳоро сарнагун кардааст. Ва ҳатто чунон амал кардааст, ки баъди ҷабр дидан муҳоҷирон ба ҳеҷ куҷо муроҷиат карда наметавонанд. Зеро вай, ки худаш ҳуқуқшинос аст чунон ҳиллаҳоро месохт, ки касе вайро айбдор карда наметавонист. Вай ҳатто ҳизби муҳоҷиронро дар Федератсияи Руссия ташкил кардани буд. Хушбахтона ин кор ба вай насиб нашуд.

Дар ҷое, ки Иззат Амон аст, дар ҳамон ҷо қаллобиву найранг дар авҷ аст. Агар вай инсони хубу дилсӯзи муҳоҷирон мебуд ва халқи худ, миллати тоҷикро дӯст медошту ба он содиқона хизмат кардан мехост пас чаро аз шаҳрванди Тоҷикистон буданаш даст кашид? Мақомоти полиси Москваҳуҷҷатҳои вайро бекор карданд. Зеро, ки он ҳуҷҷатҳо ғайриқонунӣ буданд. Акнун худ тасаввур кунед, вақте, ки ҳуҷҷатҳои худи Иззат Амон ғайриқонунӣ бошанд пас вой бар ҳоли ҳуҷҷатҳои муҳоҷироне, ки ба вай бовар карданд. Давидани гӯсола то каҳдон гуфтаанд. Хуб шуд, ки ӯ дастгир шуд ва мо хоҳони онем, ки вай ба ҷазои сахт сазовор гардад.

Ҳар он касро, ки гуфтораш дурӯғ аст,

Зи рӯйи ақл рӯяш бефурӯғ аст.

БИОИШАИ НАЗАР

АЪЗОИ ТҶҶ “СОЗАНДАГОНИ ВАТАН”

ДАР ШАҲРИ ХУҶАНД

Рубрики
Last News Мақола

ВОРУХ ЗАМИНИ АҶДОДИИ МОСТ!

Мардуми шарифи Тоҷикистон то ҳанӯз даҳшати ҷанги хонумонсӯзи шаҳрвандиро фаромӯш накардааст ва шукрона аз он мекунад, ки дар натиҷаи ҷонбозиҳои сарвари одилу оқил Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба сулҳи пойдор расидааст. Халқи фарҳангдӯсту сулҳпарвари мо аз азал тарафдори сулҳу дӯстӣ буд ва боре ҳам ба сӯи миллати дигар бо чашми ғаразхоҳона нигоҳе накардааст.

Мардуми тоҷик асрҳои аср дар байни халқҳои атроф хату савод, фарҳанг, одобу услуб паҳн кардаанд. То инқилоби октябр дар ӯбаи туркманҳо, дар қишлоқи ӯзбекҳо, дар авули қазоқҳову қирғизҳо ҳар ҷо мактабе бошад, аксаран мактабдор аз тоҷикон буд, ҳар ҷо муллое ба назар расад, низ аксаран тоҷик буд, калонтарин муллоҳои ин халқҳо ҳамонҳое буданд, ки дар мадрасаҳои Бухоро дар дасти мударрисони тоҷик таҳсил дидаанд… (нависандаи машҳури туркман Бердӣ Карбобоев)

Ворух як пораи Тоҷикистон аст ва ин марзи кишвар чун ҳар пораи кишвари азиз барои мо муқаддас мебошад.

Муноқиша ва нофаҳмие, ки миёни мардуми ду кишвари ҳамсоя – Тоҷикистон ва Қирғизистон ба миён омадаанд, боиси норозигӣ, нороҳатӣ, нооромиҳои мунтазами ҷомеа шуда истодаанд. Бо барангехтани низоъ ва нофаҳмиҳо ҷониби қирғизҳо мехоҳад, ки пораи дили мо- Ворухро азхуд кунад.

Ба миён омадани баҳси дигаре, ки имрӯзҳо сари забонҳост, ин масъалаи анклав будани Ворух ва пешниҳоди иваз намудан он бо дигар минтақаи Қирғизистон мебошад, воқеан ин пешниҳоди хом ва тасаввурнопазири кишвари ҳамсоя бори дигар собит месозад, ки Қиргизистон ҳақиқати таърихии чандинҳазорсоларо инкор карданӣ ҳастанд.

Имрӯзҳо дар матбуоти даврии Қирғизистон, расонаҳои электронӣ ва ба вижа дар шабакаҳои иҷтимоӣ он сару садоҳое зиёд ба миён омада, деҳаи Ворухро анклав ва дар гузашта марзи кишвари хеш меҳисобанд. Бешак, ин даъвои ҳамсоякишвар асоси воқеӣ ва таърихӣ надорад.

Мо хуб медонем, ки қирғизҳо бидуни санад даъвои заминҳои Ворухро доранд, мутаъсифона далели онҳо ҳамон марзбандиҳои маснуъии соли 1924 мебошад. Чуноне, ки олими тоҷик Нуралӣ Нурзод дар мақолаи хеш ин масъаларо баррасӣ намуда, бо руҷуъ ба сарчашмаҳои куҳани таърихӣ қайд мекунад, ки ин манотиқ «маҳалли зисти аҳолии тоҷиктабор буда, ҳатто номи он фарзандони фарзонаи миллати тоҷик, ки аслан аз ҳамин марзҳо баромада, дар интишори забон ва фарҳанги тоҷикӣ дар қаламрави Ҳинд ва сарзаминҳои дигар нақши муассир гузоштаанд, метавон дар шинохти ҳаққи таърихии хеш даъвоҳое бар пояи асосҳо ва мабоҳиси илмӣ дошта бошанд» Бино ба таъкиди ин муҳаққиқ ҳатто таркиби луғавии номи шаҳри “Боткенд”, ки дар асл вожаи суғдии “Бодканд” берун омада, ба маънии шаҳри бод истифода мешавад.

Мо меросбарони ин сарзамин ҳастем ва дар қаламрави таърих ҳамеша аз марзу буми хеш дифоъ намудаем. Кунун Ворухро низ бо дилу ҷон ҳимоят хоҳем кард.

Ташрифи мардуми шаҳру навоҳии Тоҷикистон имрӯз бори дигар собит месозад, ки иттиҳоди мардуми мо иттиҳоди воқеӣ аст ва нангу номуси миллат сарболост. Ин ташаббусҳо моро водор месозад, ки ҳамеша дар фикри ҳимояи Ворух бошем, зеро Ворух номуси миллати ман аст!

Ин ҷо зимни баррасии масъала мо асосан ба далелҳое такя намудем, ки донишмандон-ҷаҳонгардони хориҷӣ аз ҷумла ховаршиносони рус бо такя бар маъхазҳои таърихӣ баён доштаанд ва бегумон дар осори таърихӣ мисли ин матолиби фаровони дигаре ҷой дорад, ки ҳамагӣ ба як пораи муқаддаси хоки Тоҷикистон будани Ворух мекунад. Пас, ин ҳақиқати бебаҳс аст, ки Ворух хоки поки Тоҷикистон буду ҳаст ва мемонад.

Раҳмонова Н.Р. – муовини декан оид

ба корҳои тарбияи факултети инноватсия

ва телекоммуниктсияи ДДҲБСТ

Аъзои ҲХДТ дар шаҳри Хуҷанд

Рубрики
Last News Мақола

МО ҲАМ МЕТАВОНЕМ ГУЗАШТАИ ХАЛҚИ ҚИРҒИЗРО РӮИ ВАРАҚ ОВАРЕМ, ВАЛЕ…

Имрӯз, ҷаҳони мутамаддинро ҳам ҷаҳлу нодонӣ, бухлу ҳасад, ифродгароӣ, таассуби диниву ватанӣ, кинаву адоват ва худхоҳӣ буғранҷ намудааст, ҳам бузургтарин шонси таърихӣ барои саодати инсонӣ, дӯстиву муҳаббат, ваҳдат, ҳамдигарфаҳмӣ ва сӯ ба рӯи инсони комил дар пешорӯяш аст. Аҳли башари имрӯзаро ду роҳ аст, ё дар ҷаҳли қадимаи хеш дармонда суқут мекунад, ё ақли дарроки худро чун роҳнамои зиндагӣ қарор дода, ба саодати баланд ва абадӣ мушарраф мешавад.

Шайх Саъдии Шерозӣ фармудааст:

Домани ҷома, ки дар хори муғелон бигирифт,

Гар ту хоҳӣ, ки ба тундӣ бираҳонӣ, бидарӣ.

Ёри мағлуб, ки дар чанги бадандеш афтод,

Ёрӣ он аст, ки нармӣ куниву лобагарӣ.

В-ар на сахтиву дуруштӣ пайи ӯ хоҳӣ буд,

Ту аз он душмани хунхора ситамгортарӣ.

К-ӯ ҳанӯз аз тани мискин сари мӯе нозад,

Ту ба нодонии таъҷил сарашро бибарӣ.

Мутаассифона ду ҷанги ҷаҳонӣ, бемориҳои ҳамагир ба мисли вируси испанка, коронавирус-19, бӯҳронҳои сиёсиву иқтисодӣ ба ҳуш наовард. Ҷангҳои Сурияву Ироқ, Афғонистон, Арманистону Озарбойҷон, Украина ва ғайраҳо, ки боиси ҳалокати миллионҳо инсонҳо гаштаанд барои аксарияти аҳли олам дарс нашуданд. Боз мебинӣ, ки сиёсатмадорон аз ақлу хирад кор намегиранд ва бо оташ бозӣ мекунанд. Чун домани оташ фурӯзон шавад, пеши онро гирифтан басо душвор аст ва тарру хушкро баробар ба коми худ мебарад.

Масъалаи марзии тоҷикону қирғизҳо низ яке аз масъалаҳои доғи рӯз аст. Дар гузаштаи начандон дур мо як Ватан доштем, ки номаш Иттиҳоди Шӯравӣ буд. Бисёр Ватани бузург ва мояи ифтихори тамоми мардуми собиқ Шӯравӣ буд, вале бо мурури замон он давлати пуриқтидор, ки дар тамоми дунё нақши муҳим мебозид, аз байн рафт. Сабаби аз байн рафтанаш ҳам ба сари қудрат омадани чанд сиёсатмадори бехирад буд. Пас мантиқан маълум мешавад, ки Ватан, дин, миллат бовуҷуди муқаддас буданашон нисбӣ ҳастанд, мутлақ нестанд. Намеарзад, ки барои ин муқаддасот ба ҷони ҳам дарафтода ба сӯи ҳамдигар санги маломат ҳаво диҳанд. Оқил он аст, ки гузаштаашро ҳам хуб донад ва фаромӯш накунад ва ояндаи хубтар созад ва дар умри кӯтоҳи худ зебо зиндагӣ кунад. Миллатдӯстиву ватанхоҳӣ дар он нест, ки дигар халқу миллатҳоро паст заниву, таҳқир куниву бо зӯрӣ ба макони зисти онон соҳиб шудан хоҳӣ.

Ман, баромади роҳбари Кумитаи давлатии амнияти миллии Қирғизистон, Қамчинбек Тошевро шунавидам. Дар ҳақиқат ӯ дар баромади худ нисбати халқу кишвари тоҷик суханҳои ноҷо гуфт. Нисбати ҳамсоякишвар бо чунин лаҳн сухан гуфтани як мақомдор аз рӯи хирад нест. Мо ҳам метавонем гузаштаи халқи қирғизро рӯи варақ оварем, вале хиради тоҷикона, андешаи инсонпарварона, ки аз ниёконамон ирс гирифтаем ба суханҳои ноҷо гуфтан имконият намедиҳад.

Ворух, сарзамини миллати тоҷик аст. Дар паси Ворух халқу миллате қарор дорад, ки бо силоҳи буррои сухану ҳикмату одамгариву инсондӯстӣ тамоми дунёро тасхир кардааст. Бо чунин миллат ҳамсоя будан мебоист мояи ифтихори халқи қирғиз мешуд. Вале мутаассифона сиёсатмадорони қирғиз зӯргӯиву носипосиро пеша кардаанд. Бо ин роҳ намешавад муаммои марзиро ҳал намуд. Танҳо ҳамдигарфаҳмӣ, эҳтироми ҳамдигар, гузашт кардан, забон аз таъну маломат боздоштан метавонад ин муаммои сарбастаро ҳал намояд.

Бесабаб нагуфтаанд “Ҳамсоя ба ҳаққи Худо баробар аст”. Эҳтироми ҳамсоя эҳтироми Худованд аст. Хушнудии Худованд дар он аст, ки ҳамсоягон дар ғаму шодӣ шарики ҳам бошанд, ба ҳаққи ҳамсоя таҷовуз накунанд, ба он эҳтиром гузоранд, муаммову мушкилиҳои марзиро дӯстона ва бохирадона ба манфиати ҳарду кишвар ҳал намоянд. Мешавад ҳамсояи хонаатро дар натиҷаи ҳавлии нав гирифтан иваз кунӣ, вале ҳамсоякишварро намешавад иваз намуд. Танҳо роҳи ҳалли муаммо муросо кардан ва ба ҳамдигар гузашт намудан аст. Ба қавли Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ:

Дарахти дӯстӣ биншон, ки коми дил ба бор орад,

Ниҳоли душманӣ баркан, ки ранҷи бешумор орад.

Мутаассифона ҳамсоякишвари азизи моро андоми муғулона, хӯйи чингизона, табиати саҳронишинӣ ва кӯчӣ аз симову ботинашон дур нашудааст, онҳо аз ҳикматҳои зиндагӣ бархурдор нестанд, бинобар ин ба ҷои бо роҳи мусолиматомез ҳал намудани муаммои марзӣ, бадгӯӣ ва суханҳои беасосро нисбати кишвари мо раво мебинанд ва барои тарсонидани мардум дар назди сарҳад машқҳои ҳарбӣ гузарониданӣ ҳастанд.

Умеди онро дорем, ки ақлу хирад ғалаба мекунад ва масъалаҳои сарҳадӣ бо роҳи дипломатӣ ба манфиати ҳарду миллат ҳал мешавад.

Дар охир суханамро бо як ҳикояте аз “Гулистон”-и Шайх Саъдии Шерозӣ ба итмом мерасонам:

Ҷолинус аблаҳеро дид даст дар гиребони донишманде зада ва беҳурматӣ ҳамекард. Гуфт: агар ин нодон набудӣ кори вай бо нодон бад инҷо нарасидӣ.

Ду оқилро набошад кину пайкор,

На доное ситезад бо сабукбор.

Агар нодон ба ваҳшат сахт гӯяд,

Хирадмандаш ба нармӣ дил биҷӯяд.

Ду соҳибдил нигаҳ доранд мӯе,

Ҳамедун саркашиву озармҷӯӣ.

В-агар бар ҳар ду ҷониб ҷоҳилонанд,

Агар занҷир бошад бигсалонанд.

Якеро зиштхӯе дод дашном,

Таҳаммул карду гуфт эй хубфарҷом.

Баттар з-онам, ки хоҳӣ гуфтан онӣ,

Ки донам айби ман чун ман надонӣ.

МИРНИЁЗОВ А.Қ. – АЪЗОИ ҲХДТ

ДАР ШАҲРИ ХУҶАНД

Рубрики
Last News Мақола

ТАДБИРИ СОЗАНДА БА ХОТИРИ ОЯНДА

(қайдҳо аз иштирок дар курси бозомӯзӣ барои раисони кумитаҳои иҷроияи ҲХДТ дар вилоят ва шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ дар мавзӯи “Оиннома ва Барномаи ҲХДТ – меҳвари фаъолияти ташкилотҳои ҳизбӣ”)

Соли ҷорӣ ба рӯйдоди таърихии кишварамон, ки он боиси сарҷамъии миллат ва пойдории дигарбораи давлати тоҷикон гардид, яъне ба соҳиби Истиқлолияти комили давлатӣ шудани Ҷумҳурии Тоҷикистон 30 сол пур мешавад.

Мардуми соҳибтамаддуни диёр ин санаи сарнавиштсози таърихиро соли равон бо шукургузорӣ аз сиёсати хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси муаззами ҲХДТ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар фазои сулҳу оромӣ таҷлил мекунанд.

Вобаста ба таҷлили сазовори ин санаи муҳими таърихӣ ва бо мақсади тақвияти фаъолияти ҳизбӣ дар соли ҷашнӣ бо дастуру раҳнамоиҳои Раиси муаззами Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон рӯзҳои 1 то 6 март бо ташаббуси Кумитаи иҷроияи Марказии ҲХДТ курси бозомӯзӣ барои раисони кумитаҳои иҷроияи ҲХДТ дар вилоят ва шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ дар мавзӯи “Оиннома ва Барномаи ҲХДТ – меҳвари фаъолияти ташкилотҳои ҳизбӣ” баргузор гардид.  Тадбири мазкур дар сатҳи баланди ташкилӣ ва ғоявӣ баргузор гардида, пеш аз ҳама барои ваҳдату ҳамдилӣ, табодули таҷриба ва барои боз ҳам густариш ёфтани фаъолияти ҳизбӣ таккони бузурге бахшид. Аз ҷониби дигар масъулияти мо, роҳбарони ташкилотҳои ҳизбиро дар назди халқу Ватан боз ҳам зиёдтар намуд.

Махсусан, маърӯзаҳои пурмӯҳтавои муовини якуми Раиси Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон  Азизӣ Абдуҷаббор Абдуқаҳҳор дар мавзӯи “Омилҳои расидан ба ҳадафи олии Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон «Барои рушди устувори иқтисодӣ ва зиндагии шоистаи мардум» дар вилоят, шаҳр ва ноҳия- дастурҳо дар асоси нуктаҳои Паёми Пешвои миллат», Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа Раҳмонзода Абдуҷаббор Азиз дар мавзӯи  “Инъикоси масъалаҳои иҷтимоӣ ва робита бо  ҷомеа дар Паёми Президенти мамлакат», Президенти Академияи миллии  илмҳои Тоҷикистон, Раиси Кумитаи Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон- Фарҳод Раҳимӣ дар мавзӯи “Рисолати илм ва маориф дар таъмини рушди ҷомеа, давлат ва миллати тоҷик» хеле доманадор ва фароргири тамоми соҳаҳои хоҷагии халқи кишвар буд. Дар баромадҳо таъкид шуд, ки рисолати аслии ҳизбиён ташвиқу тарғиби дастовардҳои навини мамлакат буда, то ба мардум расонидани  ҳадафҳои созандаи давлату Ҳукумат, ҳамчунин омӯзиши ҷанбаҳои пешрафти тамоми соҳаҳои хоҷагии халқро тараннум кардан ва дар ҳамбастагӣ бо сохторҳои дахлдор ҳал намудани мушкиливу муаммоҳо мебошад. Ҳамзамон пешгирии ҷавонону наврасон аз амалҳои номатлуб, нақш ва мақоми зан дар ҷомеа,  тадбиқи қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон” ва “Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд” вазифаи ҷонии ҳар як аъзои ҳизб маҳсуб меёбад. Дар  ин росто баён шуд, ки бояд ба сафи ҳизб онҳое ҷалб карда шаванд, ки дорои дониши баланди сиёсӣ ва хислати тӯдакашӣ дошта бошанд. Бояд дар ин самт масъулияти ҳар як аъзои ҳизб, роҳбарони ташкилотҳои ибтидоӣ баланд бардошта шавад, то мардум ба онҳо эътимод бубанданду дар корҳои ободониву созандагии Ватани азизамон боз ҳам сарҷамъ шаванд. Баромадкунандагон изҳор доштанд, ки ҳадафҳои давлат ва Ҳукумати кишвар ва Ҳизби Халқии  Демократии Тоҷикистон бо ҳам тавъам буда, баҳри татбиқи чор ҳадафи стратегии Ҳукмати ҷумҳурӣ ҳизбиён ташаббускору пешсафи тадбирҳои созанда бошанд. Ҳоло кишвари мо дар марҳилаи оғози бесобиқаи навоварӣ ва таҳаввулоти техникӣ қарор дорад. Таҳаввулоти техникӣ маҳз аз таҳаввулоти маданӣ манша мегирад.

Дар идомаи курси бозомӯзӣ мулоқоти озоду шаффоф ва шунидани маърӯзаҳо дар мавзӯи “Пешгирӣ аз таҳдиду хатарҳои глобалӣ ва таъмини амнияти миллӣ”, “Нақши аҳзоби сиёсӣ дар таҳкими амнияти миллӣ” бо иштироки намояндагони Прокуратураи генералӣ, Шӯрои амният,  Вазоратҳои мудофиа, корҳои дохила, Агентии назорати маводаи нашъаовар, Кумитаи давлатии амнияти миллӣ ва дигар сохторҳо аз манфиат холӣ набуд. Роҳбарони кумиҷроияҳо дарк карданд, ки танҳо ҳамдиливу ҳамбастагӣ бо навравсону ҷавонон,  ташкили мусоиди таълиму тарбия, баргузории машғулиятҳои иловагӣ, ҷалб ба маҳфилҳои ҳунаромӯзӣ метавонад пеши ҳамагуна амалҳои номатлубро гирад.

Вохӯрӣ ва аз наздик ошноӣ пайдо кардан бо фаъолияти Кумитаи иҷрои Марказии ҲХДТ, шунидани маърӯзаҳои муовинони Раиси ҲХДТ Хайринисо Юсуфӣ дар мавзӯи “Тақвияти маҳорати сарварӣ ва ташаккули тафаккури миллӣ”,   Асрор Латифзода “Таҳкими корҳои дохилиҳизбӣ – сарчашмаи муҳими фаъолияти КИ ҲХДТ дар вилоятҳо, шаҳру ноҳияҳо” ба иштирокдорон саҳифаи нави фаъолияти бомаром маҳсуб мешавад.

Ҳамкорӣ бо васоити ахбори омма, таҳлили воқеии ҷомеаи ҷаҳонӣ, таҳияи барномаву мақолаҳо ва роликҳои дархӯрди рӯз дар суҳбат бо намояндагони иттилоърасонӣ матраҳ шуданд.

Вохӯрӣ бо роҳбарияти Маҷлиси намояндагони Маҷлиси олии Ҷумҳурии Тоҷикистон хосса бо аъзоёни фраксияи ҲХДТ бардоши хубе буд ба аҳли иштирокдорони курси омӯзишӣ. Дар баромадҳо баён шуд, ки Фраксияи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар Маҷлиси намояндагони  Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон шуруъ аз соли 2000 – ум фаъолияти худро тибқи  барномаву ҳадафҳои Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон ва дастуру ҳидоятҳои Сарвари муаззами ҳизб роҳандозӣ намуда истодааст.  Рисолати вакилон дар фаъолияти қонунгузории хеш бо истифода аз таҷриба, касбият ва ҳуқуқу ташаббусҳояшон  дар таҳия  ва ба тасвиб расонидани қонунҳои  фарогири масъалаҳои  сиёсӣ ва иҷтимоию  иқтисодӣ аст.

Дар идомаи курс ошноӣ аз ташкилотҳои ҳизбии шаҳри Душанбе, боздид аз боғҳои  пурҳашамати пойтахти кишвар, Маҷмааҳои Кохи “Наврӯз”, бозиҳои обӣ,  боздид аз нерӯгоҳи барқии обии “Роғун” ба иштирокдорон таасуроти неку амиқ гузошт. Махсусан дидани ҳашамати нерӯгоҳи бузурги аср, рафти сохтмон ва талошу корзорҳои сохтмончиён руҳияи раисони кумиҷроияҳоро боз ҳам болидатар намуд.

Дар фарҷоми курс фаъолияти шашрӯзаина натиҷабардорӣ шуда, иштирокчиён бо тарҳи реферати навиштаи худ дар мавзӯҳои умдаи рӯз баромадҳои ҷолиб намуданд ва соҳиби сертификат гаштанд.

Дар умум бояд махсус қайд намуд, ки ин курс дар сатҳи баланди омодагӣ ва ташкилӣ баргузор шуда,  барои тақвияти дониш, маҳорати корбарии раисони кумиҷроияҳо таккони бузурге гардид.

Итминони комил дорем, ки баъди ин курси бозомӯзӣ дар ҳама шаҳру ноҳияҳо корҳои дохилиҳизбӣ, ташвиқотиву тарғиботӣ ва бунёдкориву созандагӣ аз ҷониби ташкилотҳои шаҳриву ноҳиявӣ ва ибтидоии ҲХДТ хеле ҷоннок ва муаваффақ мегардад.

Исмоилзода Зуфар Муртазохон,

 раиси КИ ҲХДТ дар вилояти Суғд